Shloka 23
धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः
Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake
प्राणान् जहाति यो धीरो युद्धे पृष्ठमदर्शयन् । उन सबको भागते देख राजा दुर्योधनने इस प्रकार कहा--“अरे पापियो! लौट आओ और युद्ध करो। भागनेसे तुम्हें क्या लाभ होगा? जो धीर वीर रणभूमिमें पीठ न दिखाकर प्राणोंका परित्याग करता है
prāṇān jahāti yo dhīro yuddhe pṛṣṭham adarśayan | evam uktās tu te rājñā saubalasya padānugāḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— യുദ്ധത്തിൽ പിൻ തിരിഞ്ഞു കാണിക്കാതെ ജീവൻ ത്യജിക്കുന്ന ധീരൻ ഈ ലോകത്ത് കീർത്തി സ്ഥാപിക്കുകയും, മരണാനന്തരം ഉന്നത ലോകങ്ങളിൽ സുഖം അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. രാജാവ് ദുര്യോധനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സുബലപുത്രൻ ശകുനിയുടെ പാത പിന്തുടർന്നവർ…
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage upholds the kṣatriya ideal: a warrior should not flee or show his back in battle; dying steadfastly is portrayed as bringing worldly fame (kīrti) and a favorable posthumous destiny.
In Sañjaya’s narration, Duryodhana is exhorting warriors who are running away to return and fight; the verse frames the ethical appeal—honor in battle and reward after death—and then notes that those aligned with Śakuni are being addressed.