Shloka 373
अध्याय २२ — अमर्याद-युद्धवर्णन
Unrestrained Battle Description and Śakuni’s Rear Assault
सच तान् प्रति संरब्ध: प्रत्ययोधयदाहवे । जैसे इन्द्रियाँ मूढ़ मनुष्यको पीड़ा देती हैं, उसी प्रकार वे पाँचों भाई कृपाचार्यको पीड़ित करने लगे। कृपाचार्य भी अत्यन्त रोषमें भरकर रणक्षेत्रमें उन सबके साथ युद्ध कर रहे थे
sa ca tān prati saṃrabdhaḥ pratyayodhayad āhave | yathendriyāṇi mūḍhaṃ manuṣyaṃ pīḍayanti tathā te pañca bhrātaraḥ kṛpācāryaṃ pīḍayām āsuḥ | kṛpācāryo 'pi atyanta-roṣeṇa pūritaḥ raṇakṣetre teṣāṃ sarvaiḥ saha yuddham akarot |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അവൻ ക്രോധത്തിൽ കത്തിയുയർന്ന് അവരുടെ നേരെ പാഞ്ഞുചെന്നു സമരത്തിൽ അവരെ പ്രതിരോധിച്ചു. മോഹിതനായ മനുഷ്യനെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പീഡിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ആ അഞ്ചു സഹോദരന്മാർ കൃപാചാര്യനെ പീഡിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. കൃപാചാര്യനും തീക്ഷ്ണകോപം നിറഞ്ഞ് യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവരൊക്കെയുമായ് ഒരുമിച്ച് പോരാടി.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses an ethical simile: uncontrolled senses torment a deluded person, just as multiple opponents can overwhelm a warrior. It highlights how delusion and anger intensify suffering, implying the value of self-mastery even amid kṣatriya warfare.
Sañjaya describes Kṛpācārya being pressed hard by the five Pāṇḍava brothers in battle; enraged, Kṛpa counter-attacks and fights them all together on the battlefield.