Shloka 30
Śālva’s Elephant Assault and the Counterstroke (शाल्वस्य नागारूढाभ्यवहारः)
“दुन्तीपुत्र युधिष्ठिरके सिवा दूसरा कौन ऐसा राजा है जो रणभूमिमें भीष्म, द्रोण, कर्ण, मद्रराज शल्य तथा अन्य सैकड़ों-हजारों नरपतियोंपर विजय प्राप्त कर सके। सदा सत्य और यशके सागर भगवान् श्रीकृष्ण जिनके स्वामी एवं रक्षक हैं, उन्हींको यह सफलता प्राप्त हो सकती है” ।। इत्येवं वदमानास्ते हर्षेण महता युता: । प्रभग्नांस्तावकान् योधान् सृञ्जया: पृष्ठतो5न्वयु:
sañjaya uvāca |
duntīputra yudhiṣṭhirake sivā dūsarā kauna aisā rājā hai jo raṇabhūmimẽ bhīṣma, droṇa, karṇa, madrarāja śalya tathā anya saikṛoṁ-hajārōṁ narapatiyōṁpar vijaya prāpta kara sake | sadā satya aura yaśake sāgara bhagavān śrīkṛṣṇa jinake svāmī evaṁ rakṣaka haiṁ, unhīṁkō yaha saphalatā prāpta hō sakatī hai ||
ityevaṁ vadamānāste harṣeṇa mahatā yutāḥ |
prabhagnāṁstāvakān yodhān sṛñjayāḥ pṛṣṭhato 'nvayuḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—കുന്തീപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരനെ ഒഴികെ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, കർണൻ, മദ്രരാജൻ ശല്യൻ എന്നിവരെയും, മറ്റു നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും വീര നൃപന്മാരെയും ജയിക്കാൻ കഴിയുന്ന രാജാവ് മറ്റാരുണ്ട്? സദാ സത്യവും യശസ്സും നിറഞ്ഞ സമുദ്രമായ, ലോകവന്ദ്യനായ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ നാഥനും രക്ഷകനുമായിരിക്കുന്നവനേ അത്തരം വിജയം ലഭിക്കൂ. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അവർ മഹാഹർഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു, നിങ്ങളുടെ ചിതറിപ്പോയ യോദ്ധാക്കളെ പിന്നിൽ നിന്ന് പിന്തുടർന്നു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames victory as grounded not merely in military strength but in righteous kingship supported by divine guardianship: Yudhishthira’s success is portrayed as possible because Krishna—identified with truth and glory—stands as his lord and protector, implying that dharma-aligned leadership attracts sustaining power.
Sanjaya reports praise-filled speech exalting Yudhishthira’s extraordinary capacity to overcome legendary warriors (Bhishma, Drona, Karna, Shalya and many kings). Immediately after, the Pandava-aligned Sṛñjayas, elated, chase the Kaurava troops who have broken and fled.