Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Śālva’s Elephant Assault and the Counterstroke (शाल्वस्य नागारूढाभ्यवहारः)

मद्रराजे महाराज वित्रस्ता: शरविक्षता: । महाराज! जैसे अगाध महासागरमें नाव टूट जानेपर उस नौकारहित अपार समुद्रसे पार जानेकी इच्छावाले व्यापारी व्याकुल हो उठते हैं, उसी प्रकार महात्मा युधिष्ठिरके द्वारा शूरवीर मद्रराज शल्यके मारे जानेपर आपके सैनिक बाणोंसे क्षत-विक्षत एवं भयभीत हो बड़ी घबराहटमें पड़ गये,अद्य श्रेष्ठस्य जानीतां पाण्डवस्य पराक्रमम्‌ । मद्रराजं हत॑ श्रुत्वा देवेरपि सुदुःसहम्‌ “देवताओंके लिये भी दुःसह मद्रराज शल्यके वधका वृत्तान्त सुनकर आज धूतराष्ट्र ज्येष्ठ पाण्डव युधिष्ठिरके पराक्रमको भी अच्छी तरह जान लें

sañjaya uvāca | madrarāje mahārāja vitrastāḥ śaravikṣatāḥ | mahārāja yathā agādhe mahāsāgare nāvāṃ bhagnāṃ śrutvā naukārahitāt apārāt samudrāt pāraṃ gantum icchantaḥ vaṇijaḥ vyākulā bhavanti, tathā mahātmanā yudhiṣṭhireṇa śūravīraṃ madrarājaṃ śalyaṃ hataṃ śrutvā tava sainyāni bāṇaiḥ kṣata-vikṣatāni bhayabhītāni mahāghorāṃ vyākulatāṃ prāpuḥ | adya śreṣṭhasya jānītāṃ pāṇḍavasya parākramam | madrarājaṃ hataṃ śrutvā deveṣv api suduḥsaham ||

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—മഹാരാജാ! മദ്രരാജൻ ശല്യൻ വീണുവെന്നറിഞ്ഞപ്പോൾ, അമ്പുകളാൽ കുത്തേറ്റും കീറിപ്പൊട്ടിയും നിന്ന നിങ്ങളുടെ സൈന്യം ഭീതിയിലാഴ്ന്ന് പരമമായ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായി. അഗാധവും തീരമില്ലാത്ത മഹാസമുദ്രത്തിൽ വള്ളം തകർന്നാൽ, കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വ്യാപാരികൾ വള്ളമില്ലാതെ വ്യാകുലപ്പെടുന്നതുപോലെ, മഹാത്മാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ശല്യനെ വധിച്ചുവെന്ന വാർത്ത കേട്ട് നിങ്ങളുടെ സേന വിറച്ചു. ധൃതരാഷ്ട്രാ! ഇന്ന് ജ്യേഷ്ഠ പാണ്ഡവനായ യുധിഷ്ഠിരന്റെ പരാക്രമം നന്നായി അറിയുക; ശല്യവധവാർത്ത ദേവന്മാർക്കും പോലും അസഹ്യമാണ്.

अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
श्रेष्ठस्यof the best/eldest
श्रेष्ठस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Genitive, Singular
जानीताम्let (him) know / may (he) know
जानीताम्:
TypeVerb
Rootज्ञा
FormLot (imperative/benedictive sense), Parasmaipada, Third, Singular, Active
पाण्डवस्यof the Pandava (Yudhiṣṭhira)
पाण्डवस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Singular
पराक्रमम्valor, prowess
पराक्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootपराक्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
मद्रराजम्the king of Madra (Śalya)
मद्रराजम्:
Karma
TypeNoun
Rootमद्रराज
FormMasculine, Accusative, Singular
हतम्killed/slain
हतम्:
TypeVerb
Rootहन्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
देवैःby the gods / for the gods (contextually: even for the gods)
देवैः:
Karana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Instrumental, Plural
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सुदुःसहम्very hard to bear, intolerable
सुदुःसहम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुदुःसह
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra
S
Shalya
Y
Yudhishthira
M
Madra (kingdom of Madra)
P
Pandavas
K
Kaurava army
O
ocean
B
boat/ship
A
arrows