Shloka 47
Śalya-hatānantarāṇi: Madrarāja-padānugānāṃ praskandana and the Pandava counter-encirclement (शल्यहतानन्तराणि—मद्रराजपदानुगानां प्रस्कन्दनम्)
बलप्रयत्नादधिरूढवेगां मन्त्रैश्न घोरैरभिमन्त्रय यत्नात् । ससर्ज मार्गेण च तां परेण वधाय मद्राधिपतेस्तदानीम्,बल और प्रयत्नके द्वारा उसका वेग बहुत बढ़ गया था, युधिष्ठिरने उस समय मद्रराजका वध करनेके लिये उसे घोर मन्त्रोंसे अभिमन्त्रित करके उत्तम मार्गके द्वारा प्रयत्नपूर्वक छोड़ा था
sañjaya uvāca |
balaprayatnād adhirūḍhavegāṁ mantraiś ca ghorair abhimantrya yatnāt |
sasarja mārgeṇa ca tāṁ pareṇa vadhāya madrādhipates tadānīm ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ബലവും പരിശ്രമവും കൊണ്ട് അതിന്റെ വേഗം അത്യന്തമായി ഉയർന്നിരുന്നു. അപ്പോൾ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ മദ്രാധിപതിയുടെ വധത്തിനായി അതിനെ ഘോര മന്ത്രങ്ങളാൽ അഭിമന്ത്രിച്ച്, ഉത്തമ മാർഗത്തിൽ ലക്ഷ്യം വെച്ച്, സൂക്ഷ്മയത്നത്തോടെ പ്രയോഗിച്ചു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the deliberate nature of action in war: physical effort (bala-prayatna) and ritual intention (abhimantrya) combine to make an act effective and irreversible. It implicitly raises ethical weight—when one chooses a lethal act, one also assumes responsibility for the intention and the means, even when framed as kṣatriya-duty.
Sañjaya narrates that Yudhiṣṭhira releases a weapon/projectile whose speed has been greatly increased by force and effort. He empowers it with fierce mantras and sends it along an excellent trajectory specifically to slay the king of Madra (Śalya) at that moment.