Shloka 5
Adhyāya 14: Śalya’s Missile-Pressure and the Pāṇḍava Convergence (शल्यस्य शरवर्षम्)
अयोधयन्त समरे परिवार्य महारथा: । समरांगणमें द्रोणपुत्रको आगे करके कौरव महारथी अर्जुनको रथसमूहसे घेरकर उनके साथ युद्ध करने लगे ।। तैस्तु क्षिप्ता: शरा राजन् कार्तस्वरविभूषिता:
sañjaya uvāca |
ayodhayanta samare parivārya mahārathāḥ |
samarāṅgaṇe droṇaputraṃ agre kṛtvā kauravā mahārathino 'rjunaṃ rathasamūhena gherayitvā tena saha yuddham akurvan ||
tais tu kṣiptāḥ śarā rājan kārtasvaravibhūṣitāḥ |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—മഹാരഥന്മാർ സമരത്തിൽ അവനെ എല്ലാടവും ചുറ്റി വളഞ്ഞ് യുദ്ധം ചെയ്തു. യുദ്ധഭൂമിയിൽ ദ്രോണപുത്രനെ മുൻപിൽ നിർത്തി കൗരവ മഹാരഥന്മാർ രഥസമൂഹത്തോടെ അർജുനനെ വളഞ്ഞുമൂടി അവനോടു പോരാടാൻ തുടങ്ങി. അപ്പോൾ, രാജാവേ, അവർ എറിഞ്ഞ സ്വർണാഭരണിതമായ അമ്പുകൾ എല്ലാടവും പാഞ്ഞുചെന്നു; വളയത്തിനകത്തെ ആ ഏക ലക്ഷ്യത്തിന്മേൽ യുദ്ധത്തിന്റെ സമ്മർദ്ദവും ഭീകരമായ അപകടവും കൂടുതൽ വർധിപ്പിച്ചു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how warfare amplifies through collective strategy—many elite warriors coordinating to isolate a single opponent. Ethically, it underscores the Mahābhārata’s recurring tension between martial skill and the moral weight of escalating violence: tactical success can come through concentration of force, yet it also intensifies harm and tests the boundaries of kṣatriya conduct.
Sanjaya reports that the Kaurava great chariot-warriors, with Aśvatthāmā placed at the front, surround Arjuna with a formation of chariots and attack him. They shower him with arrows, described as gold-adorned, emphasizing both the ferocity and the martial splendor of the assault.