Shloka 54
शल्यपर्वणि प्रथमाध्यायः — Karṇa-vadha-anantaraṃ Śalya-niyogaḥ, Saṃjayasya Dhṛtarāṣṭra-nivedanam
सुहृदश्न तथा सर्वे दृष्टवा राजानमातुरम् | भरतभूषण! फिर वे सारी स्त्रियाँ और समस्त सुहृद्गण राजाको आतुर देखकर वहाँसे चले गये || ५३ $ ।। ततो नरपतिं तत्र लब्धसंज्ञं परंतप
suhṛdaś ca tathā sarve dṛṣṭvā rājānam āturam | bharatabhūṣaṇa! punaḥ tāḥ sarvāḥ striyaḥ samasta-suhṛd-gaṇaś ca rājānam āturaṃ dṛṣṭvā tatraiva tyaktvā jagmuḥ ||
രാജാവ് വ്യാകുലനായിരിക്കുന്നതു കണ്ടു, ഹേ ഭരതഭൂഷണ, ആ സ്ത്രീകളെല്ലാംയും സകല സുഹൃദ്ഗണവും അവിടെ നിന്ന് മാറിപ്പോയി. തുടർന്ന്, ഹേ പരന്തപ, അവിടെ നരപതിക്ക് അല്പം ബോധം തിരിച്ചുവന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ—
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic social ethic: when a ruler is overwhelmed by distress, companions may withdraw respectfully, allowing him composure and privacy rather than pressing their presence—an aspect of restraint and propriety amid the moral weight of war.
After observing the king’s agitated condition, the women and the gathered well-wishers leave the place, indicating a tense, grief-laden moment in the war’s aftermath where the king’s inner turmoil becomes visible to the court.