Shloka 83
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
तथा भवदश्यां कार्य स्यादिति मे निश्चिता मति: । “मैं तो इस शिविरके भीतर घुस जाऊँगा और वहाँ कालके समान विचरूँगा। आपलोग ऐसा करें जिससे कोई भी मनुष्य आप दोनोंके हाथसे जीवित न बच सके
tathā bhavad-aśyāṁ kāryaṁ syād iti me niścitā matiḥ | tato rathaṁ punar drauṇir āsthito bhīma-niḥsvanam | dhanuṣ-pāṇiḥ śarair anyān praiṣayad vai yama-kṣayam ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— “ഇത് ഇങ്ങനെ തന്നെയാകണം— ഇതാണ് എന്റെ ദൃഢനിശ്ചയം. ഞാൻ ഈ ശിബിരത്തിനകത്ത് കടന്ന് കാലനെപ്പോലെ സഞ്ചരിക്കും; നിങ്ങൾ രണ്ടുപേരും അങ്ങനെ ചെയ്യുക— നിങ്ങളുടെ കൈയിൽ നിന്ന് ഒരാളും ജീവനോടെ രക്ഷപ്പെടരുത്— ഇതാണ് എന്റെ ഉറച്ച അഭിപ്രായം.” എന്ന് പറഞ്ഞ് ദ്രോണപുത്രൻ അശ്വത്ഥാമ വീണ്ടും ഭീകരഗർജ്ജനമുള്ള രഥത്തിൽ കയറി; ധനുസ്സു കൈയിൽ എടുത്ത് അമ്പുകളാൽ മറ്റുയോദ്ധാക്കളെ യമലോകത്തിലേക്ക് അയക്കാൻ തുടങ്ങി।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a ‘firmly decided mind’ (niścitā matiḥ) can become ethically catastrophic when directed toward annihilation. It presents resolve and martial capability as morally ambiguous: determination without dharmic restraint turns action into mere ‘sending to Yama,’ i.e., death as an end in itself.
Sañjaya describes Droṇa’s son (Aśvatthāmā) renewing his assault: he mounts his roaring chariot, takes up his bow, and shoots arrows that kill ‘others,’ metaphorically sending them to Yama’s realm. It is part of the Sauptika Parva’s night-time violence following the great war.