Shloka 21

Adhyāya 6: Śibira-dvāra-sthita Bhūta-varṇana and Aśvatthāmā’s Śaraṇāgati to Mahādeva

Devanagari script

गोब्राह्मणनृपस्त्रीषु सख्युर्मातुर्गुरोस्तथा,'गौ, ब्राह्मण, राजा, स्त्री, मित्र, माता, गुरु, दुर्बल, जड, अन्धे, सोये हुए, डरे हुए, मतवाले, उन्मत्त और असावधान पुरुषोंपर मनुष्य शस्त्र न चलाये

Transliteration

sañjaya uvāca | gobrāhmaṇanṛpastrīṣu sakhyur mātur guros tathā | durbale jaḍa-andhe ca suptabhīte madotkaṭe | unmatte cāpramatte ca na śastraṃ pātayet pumān ||

Translation

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— പശു, ബ്രാഹ്മണൻ, രാജാവ്, സ്ത്രീ—ഇവരോടും; സുഹൃത്ത്, മാതാവ്, ഗുരു—ഇവരോടും മനുഷ്യൻ ആയുധം പ്രയോഗിക്കരുത്. അതുപോലെ ദുർബലൻ, ജഡബുദ്ധി, അന്ധൻ, ഉറങ്ങുന്നവൻ, ഭീതനായവൻ, ഇപ്പോഴേ ഉണർന്നവൻ, മദ്യമത്തൻ, ഉന്മത്തൻ, അശ്രദ്ധനായവൻ—ഇവരോടും ആയുധം ഉയർത്തരുത്.

Word by Word

• गोब्राह्मणनृपस्त्रीषु: among cows, brahmins, kings, and women
• गोब्राह्मणनृपस्त्रीषु: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: गो + ब्राह्मण + नृप + स्त्री
• Form: feminine (by last member स्त्री), locative, plural

• सख्युः: of a friend
• सख्युः: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सखि
• Form: masculine, genitive, singular

• मातुः: of (one's) mother
• मातुः: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: मातृ
• Form: feminine, genitive, singular

• गुरोः: of (one's) teacher
• गुरोः: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: गुरु
• Form: masculine, genitive, singular

• तथा: and likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• cow (go)
• brāhmaṇa
• king (nṛpa)
• woman (strī)
• friend (sakhā)
• mother (mātṛ)
• guru (teacher/preceptor)
• weapons (śastra)