Shloka 7
Daiva–Puruṣakāra Saṃvāda
Kṛpa’s Counsel on Destiny and Human Effort
सुवृष्टे च यथा देवे सम्यक क्षेत्रे च कर्षिते । बीजं महागुणं भूयात् तथा सिद्धिर्हि मानुषी
suvṛṣṭe ca yathā deve samyak kṣetre ca karṣite | bījaṃ mahāguṇaṃ bhūyāt tathā siddhir hi mānuṣī ||
കൃപൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാർ സമയോചിതമായി നല്ല മഴ പെയ്യിക്കുകയും വയൽ ശരിയായി ഉഴുതിരിക്കയും ചെയ്താൽ വിത്ത് മഹാഫലദായകമാകുന്നതുപോലെ, മനുഷ്യസിദ്ധിയും ദൈവാനുഗ്രഹവും പുരുഷപ്രയത്നവും ചേർന്നാലേ ഉദ്ഭവിക്കൂ.
कृप उवाच
Educational Q&A
Human accomplishment is not produced by effort alone or fate alone; it ripens when personal endeavor (like ploughing) is supported by divine or circumstantial favor (like timely rain).
In the Sauptika Parva’s aftermath of the night massacre, Kṛpa speaks reflectively, using an agrarian simile to explain that outcomes depend on both daiva (the divine/fortune) and human initiative, framing events in terms of moral causality and practical wisdom.