Shloka 18
Daiva–Puruṣakāra Saṃvāda
Kṛpa’s Counsel on Destiny and Human Effort
एवमेतदनादृत्य वर्तते यस्त्वतो5न्यथा । स करोत्यात्मनो5नर्थनिष बुद्धिमतां नयः:
evam etad anādṛtya vartate yas tv ato 'nyathā | sa karoty ātmano 'narthaṃ niṣṭhā buddhimatāṃ nayaḥ ||
ഇതു തന്നെയാണ്. എന്നാൽ ഈ തത്ത്വത്തെ അവഗണിച്ച് മറുവഴി നടക്കുന്നവൻ—വിധിയും പുരുഷപ്രയത്നവും ചേർന്ന് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനെ അംഗീകരിക്കാതെ ഒന്നിന്മേൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നവൻ—സ്വന്തം അനർത്ഥം തന്നെ വരുത്തുന്നു; ഇതാണ് ജ്ഞാനികളുടെ സ്ഥിരനയം।
कृप उवाच
Educational Q&A
One should not dismiss either destiny (daiva) or human effort (puruṣārtha). Ignoring their combined role and clinging to only one leads to one’s own ruin; the wise hold this as a settled principle of conduct.
In the Sauptika Parva, Kṛpa is giving counsel in the tense aftermath of the war, articulating a practical ethical stance: sound action requires acknowledging both what is fated and what must be done through deliberate effort.