Shloka 18
पाण्डवानां वनप्रस्थानवर्णनम् / The Pāṇḍavas’ Departure for the Forest
Vidura’s Report and Portents
इमं धर्म कुरवो जानताशु ध्वस्ते धर्मे परिषत् सम्प्रदुष्येत् । इमां चेत् पूर्व कितवोडग्लहिष्य- दीशो5भविष्यदपराजितात्मा,कौरवो! तुम धर्मकी इस महत्ताको शीघ्र ही समझ लो; क्योंकि धर्मका नाश होनेपर सारी सभाको दोष लगता है। यदि जूआ खेलनेवाले राजा युधिष्ठिर अपने शरीरको हारे बिना पहले ही इस द्रौपदीको दाँवपर लगाते तो वे ऐसा करनेके अधिकारी हो सकते थे
imaṃ dharmaṃ kuravo jānata āśu dhvaste dharme pariṣat sampraduṣyet | imāṃ cet pūrvaṃ kitavo ’glahiṣyad īśo ’bhaviṣyad aparājitātmā kaurava ||
വിദുരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ കുരുക്കളേ, ഈ ധർമ്മതത്ത്വം ഉടൻ ഗ്രഹിക്കുവിൻ; ധർമ്മം നശിച്ചാൽ മുഴുവൻ രാജസഭയും ദോഷത്താൽ മലിനമാകും. കൂടാതെ ചൂതാടുന്ന രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ ശരീരം തന്നെ തോറ്റുമുമ്പ് ഈ സ്ത്രീയെ പണമായി വെച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, ഹേ കൗരവ, അവൻ ആത്മസ്വാമി—അപരാജിതാത്മാവ്—ആയിരിക്കുകയും ആ പ്രവൃത്തിയിൽ അധികാരം അവനുണ്ടാകുകയും ചെയ്തേനേ.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches that the legitimacy of a royal court depends on protecting dharma; when dharma is violated, the entire assembly shares the stain. He also argues that a person who has lost himself (through being staked and lost) loses moral and legal authority to stake others.
In the Kuru court after the dice game, Vidura rebukes the proceedings: he warns the Kurus that the sabhā becomes culpable if it permits adharma. He points to the impropriety of Yudhiṣṭhira’s staking of Draupadī after having already lost his own person, questioning the validity of that wager.