Shloka 66
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
कच्चित् स्वपरराष्ट्रेषु बहवो5थधिकृतास्तव । अर्थान् समधितिष्ठन्ति रक्षन्ति च परस्परम्,क्या अपने और शत्रुके राष्ट्रोमें तुम्हारे बहुत-से अधिकारी स्थान-स्थानमें घूम-फिरकर प्रजाको वशमें करने एवं कर लेने आदि प्रयोजनोंको सिद्ध करते हैं और परस्पर मिलकर राष्ट्र एवं अपने पक्षके लोगोंकी रक्षामें लगे रहते हैं?
kaccit svapara-rāṣṭreṣu bahavo ’tha adhikṛtās tava | arthān samadhi-tiṣṭhanti rakṣanti ca parasparam ||
നാരദൻ പറഞ്ഞു—നിന്റെ സ്വന്തം രാജ്യത്തിലും എതിര്രാജ്യങ്ങളിലുമെല്ലാം നിനക്കു നിയുക്തരായ അനേകം ഉദ്യോഗസ്ഥർ സ്ഥലസ്ഥലങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു ജനങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കൽ, നികുതി ശേഖരണം മുതലായ രാജകാര്യങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി നിർവഹിക്കുകയും, പരസ്പര ഏകോപനത്തോടെ രാജ്യത്തെയും നിന്റെ പക്ഷത്തെയും കാക്കുന്നതിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുകയുമാണോ?
नारद उवाच
Educational Q&A
Effective kingship requires a well-appointed administrative and security apparatus: competent officials who can execute state aims (including revenue and order) and who cooperate to protect the realm. The ethical emphasis is on coordinated, responsible governance rather than arbitrary power.
Nārada is testing the king’s preparedness and adherence to rājadharma by asking whether he has many trusted officials operating across his own and hostile territories, ensuring administration, control, revenue collection, and mutual protection through coordinated action.