Shloka 1
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ५३ “लोक मिलाकर कुल ४५३ श्लोक हैं) #द-3८5>> | अर । जम ३. संगीतमें नृत्य, गीत और वाद्यकी समताको लय अथवा साम्य कहते हैं; जैसा कि अमरकोषका वाक्य है--'लयः साम्यम्'। २. नृत्य या गीतमें उसके काल और क्रियाका परिमाण, जिसे बीच-बीचमें हाथपर हाथ मारकर सूचित करते जाते हैं, ताल कहलाता है; जैसा कि अमरकोषका वचन है--“'ताल: कालक्रियामानम्। (लोकपालसभाख्यानपर्व) पजञ्चमो< ध्याय: नारदजीका युधिछिरकी सभामें आगमन और प्रश्नके रूपमें युधिष्ठटिरको शिक्षा देना वैशम्पायन उवाच अथ तत्रोपविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु । महत्सु चोपविष्टेषु गन्धर्वेषु च भारत,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! एक दिन उस सभामें महात्मा पाण्डव अन्यान्य महापुरुषों तथा गन्धर्वों आदिके साथ बैठे हुए थे
vaiśampāyana uvāca | atha tatropaviṣṭeṣu pāṇḍaveṣu mahātmasu | mahatsu copaviṣṭeṣu gandharveṣu ca bhārata ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാരത (ജനമേജയ)! അപ്പോൾ ആ സഭയിൽ മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവർ ഇരുന്നിരുന്നു; കൂടാതെ മറ്റു മഹാപുരുഷന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും അവിടെ ഉപവിഷ്ടരായിരുന്നു. ആ രാജസഭയിലേയ്ക്കാണ് പിന്നീടൊരു ഉപദേശപരമായ സംഭവത്തിന് വേദി ഒരുങ്ങിയത്.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
This opening verse primarily establishes the ethical setting: a royal assembly populated by noble figures and celestial witnesses. In the Mahābhārata, such a setting signals that forthcoming counsel and decisions are to be measured against dharma and public accountability.
Vaiśampāyana transitions into the scene of the Pāṇḍavas seated in their hall along with other eminent beings, including Gandharvas. It introduces the courtly moment just before the instructive episode (traditionally, Nārada’s arrival and questioning) begins.