Shloka 60
Rājasūyābhiṣeka-darśana: Duryodhana’s Observation of the Consecration
विदुर! मेरा निश्चय तुम युधिष्ठिससे न बताना; यह बात मैं तुमसे कहे देता हूँ। मैं दैवको भी प्रबल मानता हूँ, जिसकी प्रेरणासे यह द्यूतक्रीड़ाका आरम्भ होने जा रहा है ।। इत्युक्तो विदुरो धीमान् नेदमस्तीति चिन्तयन् | आपपगेयं महाप्राज्ञमभ्यगच्छत् सुदु:खित:
dhṛtarāṣṭra uvāca |
vidura! mama niścayaṁ tvaṁ yudhiṣṭhirāya mā brūyāḥ; etad ahaṁ tubhyaṁ nivedayāmi | ahaṁ daivam api prabalaṁ manye, yasya prerayā dyūtakrīḍāyā ārambho bhavitum ārabhyate ||
ity ukto viduro dhīmān nedam astīti cintayan | āpapageyaṁ mahāprājñam abhyagacchat suduḥkhitaḥ ||
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു— വിദുരാ! എന്റെ തീരുമാനം യുധിഷ്ഠിരനോട് പറയരുത്; ഇത് ഞാൻ നിന്നോട് വ്യക്തമായി പറയുന്നു. ഈ ദ്യൂതക്രീഡ ആരംഭിപ്പിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ദൈവത്തെ ഞാൻ അത്യന്തം ശക്തമെന്ന് കരുതുന്നു. ഇങ്ങനെ കേട്ട ബുദ്ധിമാൻ വിദുരൻ—“ഇത് ശരിയല്ല” എന്നു ചിന്തിച്ച്—അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി മഹാപ്രാജ്ഞനായ യുധിഷ്ഠിരനെ സമീപിച്ചു.
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical danger of hiding intentions that lead to harm, and critiques the tendency to excuse wrongdoing by appealing to ‘fate’ (daiva). Vidura’s inner judgment—“this is not right”—models dharmic conscience even amid political pressure.
Dhṛtarāṣṭra instructs Vidura not to reveal his decision to Yudhiṣṭhira and claims that fate is driving the impending dice-game. Vidura, distressed and convinced the plan is improper, goes to meet Yudhiṣṭhira to respond to the unfolding crisis.