Shloka 24
Rājasūyābhiṣeka-darśana: Duryodhana’s Observation of the Consecration
Devanagari script
ब्राह्मणा वाटधानाश्न गोमन्त: शतसड्घश: । त्रिखर्व बलिमादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिता:,ब्राह्यणलोग तथा हरी-भरी खेती उपजाकर जीवन-निर्वाह करनेवाले और बहुत-से गाय-बैल रखनेवाले वैश्य सैकड़ों दलोंमें इकट्ठे होकर तीन खर्व भेंट लेकर राजाके द्वारपर रोके हुए खड़े थे
Translation
ബ്രാഹ്മണരും, കൃഷിയിലൂടെ ജീവിക്കുന്നവരും, അനവധി പശു-കാളകളുള്ള വൈശ്യരും—നൂറുകണക്കിന് സംഘങ്ങളായി ഒന്നിച്ചുകൂടി—മൂന്ന് ഖർവയുടെ ബലി കൈവശം എടുത്ത്—വാതിലിൽ തടയപ്പെട്ട് നിൽക്കുകയായിരുന്നു.
Word by Word
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Plural
वाटधानाश्नाःeating roasted grains (parched peas/gram)
वाटधानाश्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवाटधान + अश्न (अश्)
FormMasculine, Nominative, Plural
गोमन्तःpossessing cattle; wealthy in cows
गोमन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootगोमन्त्
FormMasculine, Nominative, Plural
शतसङ्घशःin hundreds of groups; by hundreds of bands
शतसङ्घशः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootशत + सङ्घ + शस्
Formtrue
त्रिखर्वम्three kharvas (a very large number/measure)
त्रिखर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootत्रि + खर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
बलिम्tribute; offering
बलिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबलि
FormMasculine, Accusative, Singular
आदायhaving taken; taking (and then)
आदाय:
Karana
TypeVerb
Rootआ + दा
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
द्वारिat the door/gate
द्वारि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्वार
FormNeuter, Locative, Singular
तिष्ठन्तिthey stand
तिष्ठन्ति:
TypeVerb
Rootस्था
FormPresent (Lat), Third, Plural, Parasmaipada
वारिताःrestrained; prevented; stopped
वारिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootवारित (√वृ/वार् caus. 'to restrain/forbid')
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
Speaker
दुर्योधन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes