Shloka 10
Rājasūyābhiṣeka-darśana: Duryodhana’s Observation of the Consecration
शयनानि महाहाणि योषितश्ष मनोरमा: । गुणवन्ति च वेश्मानि विहाराश्च यथासुखम्,बहुमूल्य शय्याएँ, मनको प्रिय लगनेवाली युवतियाँ, सभी ऋतुओंमें लाभदायक भवन और इच्छानुसार सुख देनेवाले विहारस्थान--देवताओंकी भाँति ये सभी वस्तुएँ नि:संदेह तुम्हें वाणीद्वारा कहनेमात्रसे सुलभ हैं। मेरे दुर्धर्ष पुत्र! फिर तुम दीनकी भाँति क्यों शोक करते हो?
vaiśampāyana uvāca | śayanāni mahārhāṇi yoṣitaś ca manoramāḥ | guṇavanti ca veśmāni vihārāś ca yathāsukham ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—“വിലയേറിയ ശയനങ്ങൾ, മനോഹരിയായ യുവതികൾ, ഗുണസമ്പന്നമായ ഭവനങ്ങൾ, ഇഷ്ടാനുസരണം സുഖം നൽകുന്ന വിഹാരോദ്യാനങ്ങൾ—ദേവന്മാരെപ്പോലെ ഇവയൊക്കെയും നിനക്ക് ഒരു വാക്കിന്റെ ആജ്ഞകൊണ്ടുതന്നെ ലഭ്യമാണ്. എന്റെ അജേയ പുത്രാ! അങ്ങനെ ഇരിക്കെ നീ ദരിദ്രനെപ്പോലെ എന്തിന് ശോകിക്കുന്നു?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
External abundance—luxury, sensual pleasures, and royal comforts—does not automatically remove inner sorrow; the verse implicitly critiques attachment and points to the mismatch between power/wealth and mental contentment.
The speaker lists the readily available royal pleasures and comforts that the addressed prince can obtain by mere command, then rebukes him for grieving as though he were helpless or impoverished.