Shloka 3
Adhyāya 48 — Duryodhana’s Account of Tribute and the Provisioned Court (सभा पर्व, अध्याय ४८)
शकुनि बोला-दुर्योधन! तुम्हें युधिष्ठिरके प्रति ईर्ष्या नहीं करनी चाहिये; क्योंकि पाण्डव सदा अपने भाग्यका ही उपभोग करते आ रहे हैं। तुमने उन्हें वशमें लानेके लिये अनेक प्रकारके उपायोंका अवलम्बन किया, परंतु उनके द्वारा तुम उन्हें अपने अधीन न कर सके ।। आरब्धाश्न महाराज पुन: पुनररिंदम । विमुक्ताश्न नरव्याप्रा भागधेयपुरस्कृता:,शत्रुओंका दमन करनेवाले महाराज! तुमने बार-बार पाण्डवोंपर कुचक्र चलाये, परंतु वे नरश्रेष्ठ अपने भाग्यसे उन सभी संकटोंसे छुटकारा पाते गये
ārabdhāś ca mahārāja punaḥ punaḥ arindama | vimuktāś ca naravyāghrā bhāgadheyapuraskṛtāḥ ||
ശകുനി പറഞ്ഞു—“ദുര്യോധനാ, യുധിഷ്ഠിരനോടു നീ അസൂയ പുലർത്തേണ്ട; പാണ്ഡവർ എപ്പോഴും തങ്ങളുടെ ഭാഗ്യവിഹിതം തന്നെയാണ് അനുഭവിച്ചുവന്നത്. ശത്രുദമന മഹാരാജാ, നീ വീണ്ടും വീണ്ടും അവരുടെ മേൽ കുതന്ത്രങ്ങൾ ആരംഭിച്ചിട്ടും, ആ നരവ്യാഘ്രന്മാർ തങ്ങളുടെ വിധിവിഹിതത്തിന്റെ കരുത്താൽ ഓരോ അപകടത്തിൽ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞുമാറിക്കൊണ്ടിരുന്നു.”
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse frames repeated success and survival as rooted in bhāgadheya (destined allotment), warning that envy and obsessive scheming against the righteous can be self-defeating; it also shows how appeals to “fate” can be used rhetorically to redirect a king’s emotions and strategy.
Śakuni addresses Duryodhana, urging him not to envy Yudhiṣṭhira. He notes that despite Duryodhana’s repeated machinations against the Pāṇḍavas, they have continually escaped dangers, as if guided and safeguarded by their destined fortune.