Shloka 2
Adhyāya 48 — Duryodhana’s Account of Tribute and the Provisioned Court (सभा पर्व, अध्याय ४८)
विधान विविधाकारं परं तेषां विधानत: । अनेकैरशभ्युपायैश्न त्वया न शकिता: पुरा
vidhānaṃ vividhākāraṃ paraṃ teṣāṃ vidhānataḥ | anekair aśabhyupāyaiś na tvayā na śakitāḥ purā ||
ദുര്യോധനൻ പറഞ്ഞു—“അവരുടെ ക്രമീകരണം പല രൂപങ്ങളിലായി അത്യുത്തമമാണ്—വിധാതാവിന്റെ തന്നെ വിന്യാസം പോലെ. എങ്കിലും മുമ്പ് നീ അനേകം അശുഭ ഉപായങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചിട്ടും അവരെ കീഴടക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.”
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a moral contrast: excellence in orderly planning and capability is acknowledged even in rivals, while reliance on “aśabhya” (improper) means is implicitly criticized as ethically tainted and ultimately ineffective.
Duryodhana speaks about the opposing side’s superior arrangements and notes that, in the past, the addressee could not defeat them even by employing numerous questionable tactics—underscoring both their competence and the speaker’s frustration.