Shloka 4
Adhyāya 45 — Duryodhana’s Distress, Śakuni’s Counsel, and the Summons for Dyūta
ये त्वां दासमराजानं बाल्यादर्चन्ति दुर्मतिम् अनर्हमर्हवत् कृष्ण वध्यास्त इति मे मति:,“तुम कंसके दास थे तथा राजा भी नहीं हो, इसीलिये राजोचित पूजाके अनधिकारी हो। तो भी कृष्ण! जो लोग मूर्खतावश तुम-जैसे दुर्बुद्धिकी पूजनीय पुरुषकी भाँति पूजा करते हैं, वे अवश्य ही मेरे वध्य हैं, मैं तो ऐसा ही मानता हूँ”
ye tvāṁ dāsam arājānaṁ bālyād arcanti durmatim | anarham arhavat kṛṣṇa vadhyās ta iti me matiḥ ||
ഹേ കൃഷ്ണാ! ബാല്യകാലം മുതൽ ദാസനായി, രാജാവുമല്ലാത്ത നിന്നെ, അർഹതയില്ലാത്തവനെയെങ്കിലും അർഹനെന്നു കരുതി രാജോചിത ബഹുമാനത്തോടെ പൂജിക്കുന്നവർ—എന്റെ വിധിയിൽ വധ്യരാണ്; ഇതാണ് എന്റെ ദൃഢനിശ്ചയം.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse dramatizes a distorted ethic: judging worth solely by birth/status and treating reverence as a punishable offense. It highlights how pride and social prejudice can invert dharma—turning honor into ‘crime’ and violence into ‘justice’—thereby setting the stage for moral reckoning.
In the royal assembly context of the Sabha Parva, a hostile speaker attacks Kṛṣṇa’s legitimacy and condemns those who honor him, declaring them ‘worthy of death.’ The line functions as a provocation, escalating tension around Kṛṣṇa’s reception and the politics of honor in the court.