Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Adhyāya 39: Śiśupāla’s Censure and Bhīma’s Contained Wrath (शिशुपाल-निन्दा तथा भीमक्रोध-निग्रहः)

तत्राहूता गता: सर्वे सुनीथप्रमुखा गणा: । समदृश्यन्त संक्रुद्धा विवर्णवदनास्तथा,स एव हि मया वध्यो भविष्यति न संशय: । “राजाओ! केशी दैत्यका वध करनेवाले अनन्त-पराक्रमी भगवान्‌ श्रीकृष्णकी मेरे द्वारा जो पूजा की गयी है, उसे आपलोगोंमेंसे जो सहन न कर सकें, उन सब बलवानोंके मस्तकपर मैंने यह पैर रख दिया। मैंने खूब सोच-समझकर यह बात कही है। जो इसका उत्तर देना चाहे, वह सामने आ जाय। मेरे द्वारा वह वधके योग्य होगा; इसमें संशय नहीं है इस प्रकार उन सब राजाओंको युद्धके लिये उत्साहित करके चेदिराजने युधिष्ठिरके यज्ञमें विघ्न डालनेके उद्देश्यसे राजाओंसे सलाह की। शिशुपालके इस प्रकार बुलानेपर उसके सेनापतित्वमें सुनीथ आदि कुछ प्रमुख नरेशगण चले आये। वे सब-के-सब अत्यन्त क्रोधसे भर रहे थे एवं उनके मुखकी कान्ति बदली हुई दिखायी देती थी

tatrāhūtā gatāḥ sarve sunīthapramukhā gaṇāḥ | samadṛśyanta saṅkruddhā vivarṇavadanās tathā || sa eva hi mayā vadhyo bhaviṣyati na saṁśayaḥ ||

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ വിളിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ സുനീതപ്രമുഖരായ എല്ലാ സംഘങ്ങളും അവിടെ എത്തി. അവർ അത്യന്തം ക്രുദ്ധരായി, മുഖങ്ങൾ നിറം മങ്ങിയതായി തോന്നി. (ശിശുപാലന്റെ വെല്ലുവിളി അചഞ്ചലമായി നിലനിന്നു:) “അവൻ തന്നെയാണ് എന്റെ കൈയ്യാൽ വധയോഗ്യൻ—ഇതിൽ സംശയമില്ല.”

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
आहूताःhaving been summoned/called
आहूताः:
Karta
TypeAdjective
Rootआहू (आ + √ह्वे)
FormMasculine, Nominative, Plural
गताःgone/arrived
गताः:
Karta
TypeAdjective
Rootगम् (√गम्)
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
सुनीथ-प्रमुखाःhaving Sunitha as chief/led by Sunitha
सुनीथ-प्रमुखाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुनीथप्रमुख
FormMasculine, Nominative, Plural
गणाःgroups/troops
गणाः:
Karta
TypeNoun
Rootगण
FormMasculine, Nominative, Plural
समदृश्यन्तwere seen/appeared
समदृश्यन्त:
TypeVerb
Rootदृश् (√दृश्)
FormImperfect, 3, Plural, Atmanepada
संक्रुद्धाःenraged
संक्रुद्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंक्रुद्ध (सम् + √क्रुध्)
FormMasculine, Nominative, Plural
विवर्ण-वदनाःwhose faces were pale/discolored
विवर्ण-वदनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootविवर्णवदन
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाthus/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
हिfor/indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
वध्यःto be slain/killable
वध्यः:
TypeAdjective
Rootवध्य
FormMasculine, Nominative, Singular
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू (√भू)
FormSimple Future, 3, Singular, Parasmaipada
not
:
TypeIndeclinable
Root
संशयःdoubt
संशयः:
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
S
Sunītha
S
Shishupāla
Y
Yudhiṣṭhira
Ś
Śrī Kṛṣṇa

Educational Q&A

The verse highlights how unchecked anger and wounded ego can rapidly turn a public religious assembly into a battlefield. Ethically, it warns that intolerance toward another’s devotion (here, honor shown to Kṛṣṇa) and the urge to ‘answer’ insult with violence undermine dharma and the sanctity of communal rites.

After Shishupāla provokes the kings and issues a lethal challenge, his supporters—led by Sunītha—arrive in response to his summons. They are visibly furious and ready for confrontation, signaling an organized attempt to create disturbance in Yudhiṣṭhira’s sacrificial ceremony.