Previous Verse
Next Verse

Shloka 163

Śiśupāla’s Protest Against the Arghya to Kṛṣṇa (शिशुपाल-आक्षेपः)

वृष्णयो निखिलाश्चान्ये समाजम्मुर्महारथा: । भारत! पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरके उस यज्ञमें रणदुर्मद महापराक्रमी राजा शिशुपाल भी अपने पुत्रके साथ आया था। इसके सिवा बलराम, अनिरुद्ध, कंक, सारण, गद, प्रद्युम्न, साम्ब, पराक्रमी चारुदेष्ण, उल्मुक, निशठ, वीर अंगावह तथा अन्य सभी वृष्णिवंशी महारथी उस यज्ञमें आये थे

vaiśampāyana uvāca | vṛṣṇayo nikhilāś cānye samājam ūru-mahārathāḥ |

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—സകല വൃഷ്ണിവംശീയരും മറ്റു മഹാരഥന്മാരും അവിടെ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു. ഹേ ഭാരതാ! പാണ്ഡുനന്ദന യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ ആ യാഗത്തിലേക്ക് യുദ്ധമദം നിറഞ്ഞ മഹാപരാക്രമിയായ രാജാവ് ശിശുപാലനും തന്റെ പുത്രനോടുകൂടെ വന്നു. ഇതുകൂടാതെ ബലരാമൻ, അനിരുദ്ധൻ, കങ്കൻ, സാരണം, ഗദൻ, പ്രദ്യുമ്നൻ, സാമ്ബൻ, പരാക്രമിയായ ചാരുദേഷ്ണൻ, ഉല്മുകൻ, നിശഠൻ, വീരൻ അങ്കാവഹൻ എന്നിവരും മറ്റ് എല്ലാ വൃഷ്ണിവംശ മഹാരഥന്മാരും ആ യാഗത്തിൽ എത്തി.

वृष्णयःthe Vrishnis
वृष्णयः:
Karta
TypeNoun
Rootवृष्णि
FormMasculine, Nominative, Plural
निखिलाःall, entire
निखिलाः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिखिल
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्येothers
अन्ये:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
समाजम्assembly, gathering
समाजम्:
Karma
TypeNoun
Rootसमाज
FormMasculine, Accusative, Singular
ऊर्मुःcame, arrived
ऊर्मुः:
TypeVerb
Rootआ-गम् (गच्छति)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural
महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bharata (address/lineage)
Y
Yudhiṣṭhira
P
Pāṇḍu
Ś
Śiśupāla
Ś
Śiśupāla's son
V
Vṛṣṇis (Yādavas)
B
Balarāma
A
Aniruddha
K
Kaṅka
S
Sāraṇa
G
Gada
P
Pradyumna
S
Sāmba
C
Cārudeṣṇa
U
Ulmuka
N
Niśaṭha
A
Aṅgāvaha
T
the sacrifice (yajña)

Educational Q&A

The passage highlights that dharma in a royal context is publicly enacted: a yajña gathers allies and rivals alike, making questions of rightful honor, precedence, and conduct visible. Such assemblies test restraint, etiquette, and political wisdom as much as ritual correctness.

During Yudhiṣṭhira’s great sacrifice, prominent warriors arrive in large numbers. Śiśupāla comes with his son, and many leading Vṛṣṇi heroes (including Balarāma, Pradyumna, Aniruddha, and others) attend, setting the stage for later tensions around honor and recognition in the sacrificial hall.