Shloka 5
Adhyāya 32: Rājasūya-Dīkṣā and Appointment of Court Offices (राजसूयदीक्षा तथा अधिकारविनियोगः)
तत्र युद्ध महच्चासीच्छूरैर्मत्तमयूरकै: । मरुभूमिं स कार्त्स्न्येन तथैव बहुधान्यकम्,वहाँ उनका मत्तमयूर नामवाले शूरवीर क्षत्रियोंके साथ घोर संग्राम हुआ। उसपर अधिकार करनेके पश्चात् महान् तेजस्वी नकुलने समूची मरुभूमि (मारवाड़), प्रचुर धन- धान्यपूर्ण शैरीषक और महोत्थ नामक देशोंपर अधिकार प्राप्त कर लिया। महोत्थ देशके अधिपति राजर्षि आक्रोशको भी जीत लिया। आक्रोशके साथ उनका बड़ा भारी युद्ध हुआ था
tatra yuddhaṁ mahac cāsīc chūrair mattamayūrakaiḥ | marubhūmiṁ sa kārtsnyena tathaiva bahudhānyakam ||
അവിടെ ‘മത്തമയൂര’ എന്നു പേരുകേട്ട ശൂരക്ഷത്രിയരോടു മഹായുദ്ധം നടന്നു; തുടർന്ന് അദ്ദേഹം സമസ്ത മരുഭൂമിപ്രദേശവും ‘ബഹുധാന്യക’ ദേശവും കീഴടക്കി।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the Kṣatriya ethic that sovereignty and order are established through disciplined effort and valor in battle; control over territory is portrayed as the outcome of fulfilling royal duty rather than mere entitlement.
A fierce battle occurs against the Mattamayūra warriors; afterward the conqueror (in this campaign context, Nakula) brings the desert region (Marubhūmi) and the land called Bahudhānyaka under his control.