Shloka 8
Rājasūya-sambhāra: Prosperity under Rājadharma and the Initiation of Yudhiṣṭhira’s Sacrifice
ततो मत्स्यान् महातेजा मलदांश्व महाबलान्
tato matsyān mahātejā maladāṁś ca mahābalān | tatpaścāt mahātejasvī kuntīkumaras tadā | matsyān maladān anaghābhayasaṁjñitān janapadān jitvā paśubhūmim api sarvataḥ parājitya | tataḥ pratinivṛtya mahābāhur bhīmo madadhāraparvataṁ somadheyanivāsinaś ca parājitya | tataḥ paraṁ balavān bhīma uttarābhimukhaṁ yātrāṁ kṛtvā vatsabhūmau balāt svāmitvaṁ cakāra ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— തുടർന്ന് മഹാതേജസ്സും മഹാബലവും ഉള്ള ഭീമൻ മത്സ്യരെയും ശക്തിയേറിയ മലദരെയും ജയിച്ചു. പിന്നെ മഹാതേജസ്വിയായ കുന്തീപുത്രൻ അനഘ, അഭയ എന്നീ ദേശങ്ങളെ കീഴടക്കി, പശുഭൂമിയെയും എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വശപ്പെടുത്തി. അവിടെ നിന്ന് മടങ്ങിയ മഹാബാഹു ഭീമൻ മദധാരപർവ്വതപരിസരവാസികളെയും സോമധേയനിവാസികളെയും പരാജയപ്പെടുത്തി. തുടർന്ന് അവൻ ഉത്തരമുഖമായി നീങ്ങി, ബലപ്രയോഗത്തോടെ വത്സഭൂമിയിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the acquisition of sovereignty through strength during a royal campaign, while the broader epic context frames such power as legitimate only when aligned with rightful rule and restraint—conquest is a means to political order, not an end in itself.
Bhīma, as part of the Pāṇḍavas’ campaign connected with Yudhiṣṭhira’s imperial project, subdues several regions—Matsya, Malada, Anagha, Abhaya, Paśubhūmi—then defeats groups near Madadhāra and Somadheya, and finally establishes control over Vatsa by marching north.