Shloka 17
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca |
mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā |
hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān ||
vṛto bharataśārṭūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ജനമേജയാ! അന്നേ സമയം ശത്രുക്കളുടെ ദുഃഖം വർധിപ്പിക്കുന്ന, ഭാരതവംശത്തിലെ വ്യാഘ്രസമനായ മഹാപ്രതാപി ഭീമസേനൻ ധർമ്മരാജന്റെ ആജ്ഞ സ്വീകരിച്ച്, ശത്രുരാജ്യങ്ങളെ ചവിട്ടിമെതിക്കുന്ന, ആന-കുതിര-രഥങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞും കവചായുധങ്ങളാൽ സുസജ്ജിതവുമായ മഹാസേനയോടുകൂടെ കിഴക്കുദിശ ജയിക്കുവാൻ പുറപ്പെട്ടു।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames warfare within rajadharma: force is legitimate when exercised under rightful command and for the ordered expansion or consolidation of a kingdom, emphasizing disciplined preparedness (daṃśita) and responsibility rather than personal vendetta.
Vaiśampāyana describes a leading Kuru hero, attended by a fully equipped, elephant-horse-chariot army, departing to crush hostile realms—specifically as part of the campaign to bring the eastern direction under control.