Shloka 11
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
ततस्तु धर्मराजस्य शासनाद् भरतर्षभ: । शिशुपालं महावीर्यमभ्यगाज्जनमेजय,महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
tatas tu dharmarājasya śāsanād bharatarṣabhaḥ | śiśupālaṃ mahāvīryam abhyagāj janamejaya, mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā | hastyaśvarathapūrṇena daṃśitena pratāpavān || vṛto bharataśārṭūlo dviṣacchokavivardhanaḥ |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ജനമേജയ! പിന്നെ ധർമ്മരാജന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ മഹാവീര്യ ഭീമൻ മഹാപരാക്രമിയായ ശിശുപാലന്റെ അടുക്കലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ശത്രുരാജ്യങ്ങളെ തകർക്കുന്ന മഹാബലചക്രം ചുറ്റിപ്പറ്റി, ആന-കുതിര-രഥങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞും ആയുധകവചങ്ങളാൽ സുസജ്ജനുമായ ആ ഭാരതശാർദൂലൻ ശത്രുക്കളുടെ ദുഃഖം വർധിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, രാജവചനത്തെ അനുസരിച്ച് മുന്നേറി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames warfare and expansion as legitimate only when grounded in rightful authority and duty: the hero acts under Dharmarāja’s command, suggesting that power should be exercised as an instrument of ordered kingship (rājadharma), not personal impulse.
Vaiśampāyana tells Janamejaya that, following Yudhiṣṭhira’s instruction, a leading Bharata warrior advances toward Śiśupāla with a large, well-equipped army formation—elephants, horses, and chariots—intended to subdue hostile realms and secure political submission.