Shloka 3
Samrāt-Lakṣaṇa and the Counsel to Check Jarāsandha (सम्राट्-लक्षणं जरासन्ध-प्रतिबाधा-परामर्शः)
निदेशवाग्भिस्तत् ते ह विदितं भरतर्षभ,पृथ्वीपते! इन क्षत्रियोंने पूर्वजोंके कथनानुसार सामूहिकरूपसे यह नियम बना लिया है कि हममेंसे जो समस्त क्षत्रियोंको जीत लेगा, वही सम्राट् होगा। भरतश्रेष्ठ)ी यह बात आपको भी मालूम ही होगी
nideśavāgbhis tat te ha viditaṃ bharatarṣabha, pṛthvīpate! ime kṣatriyāḥ pūrvajānāṃ kathānusāreṇa sāmūhikarūpeṇa niyamaṃ kṛtvā niścayaṃ gatāḥ—asmāsu yo yaḥ sarvān kṣatriyān vijayiṣyati sa eva samrāḍ bhaviṣyati; bharataśreṣṭha, eṣā te ’pi vārtā viditāiva.
ഹേ ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, ഹേ ഭൂമിപതേ! സ്ഥാപിതമായ പ്രഖ്യാപനങ്ങളാലും പ്രചാരത്തിലുള്ള നിയമങ്ങളാലും ഈ കാര്യം നിനക്കും അറിയാം. ഈ ക്ഷത്രിയർ പൂർവികരുടെ പതിവനുസരിച്ച് ഒരുമിച്ച് ഒരു നിയമം നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്—നമ്മിൽ ആരാണ് എല്ലാ ക്ഷത്രിയരെയും ജയിക്കുന്നത്, അവനേ ഏകചക്രവർത്തി.
श्रीकृष्ण उवाच
Educational Q&A
Legitimate sovereignty among kṣatriyas is presented as a matter of collectively accepted custom: the one who establishes undisputed supremacy by conquering rival rulers is recognized as samrāṭ. The emphasis is on public, precedent-backed legitimacy rather than private ambition.
Śrī Kṛṣṇa addresses a Bharata king/prince, reminding him of a well-known political convention among the kṣatriyas: they have agreed that the conqueror of all kṣatriyas becomes emperor. Kṛṣṇa frames the point as already familiar, grounding it in ancestral precedent.