Shloka 15
अध्याय १: महाप्रस्थानारम्भः
The Commencement of the Great Departure
शिष्यं परिक्षितं तस्मै ददौ भरतसत्तम: । तत्पश्चात् गुरुवर कृपाचार्यकी पूजा करके पुरवासियों-सहित परीक्षितको शिष्यभावसे उनकी सेवामें सौंप दिया ।। ततस्तु प्रकृती: सर्वा: समानाय्य युधिष्ठिर:
śiṣyaṃ parīkṣitaṃ tasmai dadau bharatasattamaḥ | tatpaścāt guruvare kṛpācāryakī pūjā kṛtvā puravāsibhiḥ saha parīkṣitaṃ śiṣyabhāvena tasya sevāyāṃ samarpya dadau || tatastu prakṛtīḥ sarvāḥ samānāyya yudhiṣṭhiraḥ |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ യുധിഷ്ഠിരൻ പരീക്ശിതിനെ അദ്ദേഹത്തിനോട് ശിഷ്യനായി ഏല്പിച്ചു. തുടർന്ന് ഗുരുവരനായ കൃപാചാര്യനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, പൗരന്മാരോടുകൂടി പരീക്ശിതിനെ ശിഷ്യഭാവത്തോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സേവയിൽ ഏർപ്പെടുത്തി. പിന്നെ യുധിഷ്ഠിരൻ രാജ്യത്തിലെ സമസ്ത പ്രകൃതികളെ (പ്രജ, മന്ത്രിമാർ മുതലായവർ) ഒരുമിച്ചു വിളിച്ചു കൂട്ടാൻ തുടങ്ങി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Right succession is not merely a transfer of power but a transfer of discipline: the heir is placed under a qualified guru, and the king publicly honors the teacher, affirming that learning, restraint, and service are foundations of dharma and stable governance.
Yudhiṣṭhira entrusts the young Parīkṣit to Kṛpācārya as a disciple, ensuring his training and guidance. After honoring Kṛpa, he formally places Parīkṣit under the teacher’s care (with the citizens as witnesses/participants), and then begins the administrative step of summoning the realm’s key constituents (prakṛtayaḥ).