Shloka 47
युद्धाय भरतश्रेष्ठ देवानिव पुरा बलि: । प्रजानाथ! आपकी सेनामें भगदड़ मच जानेपर आपके पुत्र कुरुराज दुर्योधनने अपने सामने खड़े हुए शत्रुओंपर धावा किया। भरतश्रेष्ठ! जैसे पूर्वकालमें राजा बलिने देवताओंको युद्धके लिये ललकारा था, उसी प्रकार दुर्योधनने भी समस्त पाण्डवोंका युद्धके लिये आह्वान किया ।। त एनमभिगर्जन्त: सहिता: समुपाद्रवन्
sañjaya uvāca | yuddhāya bharataśreṣṭha devān iva purā baliḥ | prajānātha tava senāyāṃ bhagadaḍīṃ macchane sati tava putraḥ kururājo duryodhanaḥ svābhimukhe sthitān śatrūn abhyadhāvat | bharataśreṣṭha yathā pūrvakāle rājā balir devān yuddhāya samāhvayat tathā duryodhano 'pi samastān pāṇḍavān yuddhāya āhvayat || te enam abhigarjantaḥ sahitāḥ samupādravan ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! നിന്റെ സൈന്യത്തിൽ ഭീതിയും ഓട്ടപ്പാച്ചിലും പടർന്നപ്പോൾ, നിന്റെ പുത്രൻ കുരുരാജൻ ദുര്യോധനൻ തന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നിരുന്ന ശത്രുക്കളിലേക്കു നേരെ പാഞ്ഞുകയറി. പുരാതനകാലത്ത് രാജാവ് ബലി ദേവന്മാരെ യുദ്ധത്തിനായി വെല്ലുവിളിച്ചതുപോലെ, ദുര്യോധനനും സമസ്ത പാണ്ഡവരെയും യുദ്ധത്തിനായി ആഹ്വാനിച്ചു. അപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ഗർജ്ജിച്ചു കൂട്ടമായി അവന്റെ മേൽ മുന്നേറി.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights crisis-leadership and the moral ambiguity of valor: courage can steady a collapsing force, yet when driven by pride and hostility it also intensifies violence. The comparison to Bali frames Duryodhana’s challenge as audacious and defiant, not necessarily righteous.
As the Kaurava army begins to break in panic, Duryodhana personally rushes at the enemies before him and issues a broad challenge to the Pandavas. In response, the opposing warriors, shouting together, surge forward to engage him.