Shloka 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ६९ “लोक हैं।) अपन क्ाता छा आर: 2 द्विनवतितमो<ध्याय: कौरवोंका शोक
sañjaya uvāca | śalyas tu karṇārjunayor vigamarde balāni dṛṣṭvā mṛditāni bāṇaiḥ | yayau hate cādhirathau padānugaṃ rathena saṃchinnaparicchadena ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! കർണനും അർജുനനും തമ്മിലുള്ള ഭീകരസംഘർഷത്തിൽ അമ്പുകളാൽ സകല സൈന്യങ്ങളും ചവിട്ടിമെതിക്കപ്പെട്ടു; അധിരഥന്റെ പുത്രനായ സൂതപുത്രൻ കർണൻ കാൽനടയായി തന്നെയിരിക്കെ വധിക്കപ്പെട്ടു വീണു. ഇതെല്ലാം കണ്ട രാജാവ് ശല്യൻ—തന്റെ രഥാവരണം ഉൾപ്പെടെ ഉപകരണങ്ങൾ എല്ലാം തകർന്ന നിലയിൽ—ആ തകർന്ന രഥത്തിൽ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the aftermath of violent escalation: when combat becomes a 'vigamarda' (crushing melee), the result is not only the fall of heroes like Karṇa but also the collapse of material supports (a chariot stripped of its gear) and the retreat of leaders. It implicitly warns that adharma-driven war consumes both sides, leaving ruin rather than stability.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that in the intense battle between Karṇa and Arjuna, the armies were devastated by arrows. Karṇa, Adhiratha’s son, has been slain after being forced to fight on foot. Seeing this, Śalya leaves the battlefield in a chariot whose coverings and equipment have been destroyed.