Shloka 4
तद् भीमवेगं रुधिरौघवाहि खड्गाकुल क्षत्रियजीवघाति । अनार्तवं क्रूरमनिष्टवर्ष बभूव तत् संहरणं प्रजानाम्
sañjaya uvāca |
tad bhīmavegaṁ rudhiraughavāhi khaḍgākula kṣatriyajīvaghāti |
anārtavaṁ krūram aniṣṭavarṣaṁ babhūva tat saṁharaṇaṁ prajānām ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— ആ യുദ്ധം ഭീകരവേഗം കൈവരിച്ചു; രക്തപ്രവാഹങ്ങൾ ഒഴുകി. വാളുകൾകൊണ്ട് യുദ്ധഭൂമി നിറഞ്ഞു, ക്ഷത്രിയരുടെ ജീവൻ മുറിഞ്ഞുവീഴാൻ തുടങ്ങി. അത് ഋതുവില്ലാത്ത ക്രൂരവും അമംഗളകരവുമായ മഴപോലെ ജനങ്ങളുടെ സംഹാരമായി മാറി।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse ethically reframes battlefield ‘heroism’ as a disordering calamity: war becomes an untimely, inauspicious rain that destroys the people. It highlights the moral cost of kṣatriya conflict—life is swept away like a flood—inviting reflection on dharma versus destructive rage.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the fighting has intensified into a terrifying surge: sword-filled combat produces a flood of blood and widespread death among warriors, portrayed through the vivid metaphor of a cruel, seasonless storm that devastates the populace.