Shloka 73
कर्णनिधनवृत्तान्तनिवेदनम् | Reporting Karṇa’s Fall to Yudhiṣṭhira
हन्यामहं केशव तं प्रसहा भीमो हन्यात् तूबरकेति चोक्त: । तन्मे राजा प्रोक्तवांस्ते समक्ष॑ धनुर्देहीत्यसकृद् वृष्णिवीर,दशाईकुलनन्दन! आप तो यह जानते ही हैं कि मेरा व्रत क्या है? मनुष्योंमेंसे जो कोई भी मुझसे यह कह दे कि 'पार्थ! तुम अपना गाण्डीव धनुष किसी दूसरे ऐसे पुरुषको दे दो जो अस्त्रोंके ज्ञान अथवा बलमें तुमसे बढ़कर हो; तो केशव! मैं उसे बलपूर्वक मार डालूँ।' इसी प्रकार भीमसेनको कोई “मूँछ-दाढ़ीरहित” कह दे तो वे उसे मार डालेंगे, वृष्णिवीर! राजा युधिष्ठिरने आपके सामने ही बारंबार मुझसे कहा है कि “तुम अपना धनुष दूसरेको दे दो'
arjuna uvāca | hanyām ahaṃ keśava taṃ prasahā bhīmo hanyāt tūbaraketi coktaḥ | tan me rājā proktavāṃs te samakṣaṃ dhanur dehīty asakṛd vṛṣṇivīra ||
അർജുനൻ പറഞ്ഞു— “കേശവാ! ആരെങ്കിലും എന്നോടു ഇങ്ങനെ പറയുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അവനെ ബലപ്രയോഗത്തോടെ വധിക്കും; ഭീമസേനനെ ‘തൂബരക’ (താടി-മീശയില്ലാത്തവൻ) എന്നു വിളിക്കുന്നവനെയും ഭീമൻ കൊല്ലും. വൃഷ്ണിവീരാ! രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരൻ നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിലേ തന്നെ പലവട്ടം എന്നോടു— ‘നിന്റെ ധനുസ്സ് കൊടുക്കുക’ എന്നു പറഞ്ഞു.”
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how rigid vows tied to personal honor can collide with dharma when spoken words provoke violence. It implicitly raises the ethical question: should one be bound to a rash vow, or should restraint and discernment override pride—especially among allies in a righteous cause.
Arjuna tells Kṛṣṇa that he has a vow to kill anyone who orders him to give away his bow, and he notes a similar vow of Bhīma regarding an insulting epithet. He then points out that Yudhiṣṭhira has repeatedly told him—right in Kṛṣṇa’s presence—to give away his bow, creating a dangerous moral and emotional crisis within the Pāṇḍava camp.