Shloka 49
कर्णार्जुनसमागमः — The Karṇa–Arjuna Confrontation
Cosmic Spectatorship and Vows
राजन्! फिर तो उस महासमरमें सहस्रों, लाखों, करोड़ों और अरबों तीखे बाण उस अस्त्रसे प्रकट होने लगे ।। ज्वलितैस्तै: शरैघोरै: कड्कबर्हिणवाजितै: । संछन्ना पाण्डवी सेना न प्राज्ञायत किज्चन,कंक और मोरकी पाँखवाले उन प्रज्वलित एवं भयंकर बाणोंद्वारा पाण्डव-सेना आच्छादित हो गयी। कुछ भी सूझ नहीं पड़ता था
rājan! punaḥ sa mahāsamare sahasrāṇi lakṣāṇi koṭyo 'rbudāni ca tīkṣṇabāṇāḥ tasmād astrāt prādurabhavan || jvalitais taiḥ śarair ghoraiḥ kaṅkabārhiṇavājitaiḥ | saṃchannā pāṇḍavī senā na prājñāyata kiñcana ||
രാജാവേ, പിന്നെ ആ മഹാസമരത്തിൽ ആ അസ്ത്രത്തിൽ നിന്ന് സഹസ്രങ്ങളും ലക്ഷങ്ങളും കോടികളും അർബുദങ്ങളും എണ്ണമറ്റ തീക്ഷ്ണശരങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു. കങ്കപക്ഷങ്ങളും മയൂരപിഞ്ചുകളും ഘടിപ്പിച്ച ജ്വലിതവും ഭീകരവുമായ ആ ശരങ്ങൾ പാണ്ഡവസേനയെ മുഴുവനായി മൂടി; ഒന്നും വ്യക്തമായി കാണാനായില്ല.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the unrestrained deployment of extraordinary weapons (astras) can eclipse clarity and moral judgment: when violence multiplies beyond measure, the battlefield becomes a space of blindness where discrimination (viveka) and humane restraint are easily lost.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that a powerful astra has released an immense rain of sharp, blazing arrows. These dreadful shafts, described by their feathered fletching, so densely cover the Pāṇḍava forces that visibility and recognition on the field collapse.