Shloka 27
अध्याय ५३ — रणमेघोपमा सेना-वर्णना तथा सुषेण-वधोत्तर प्रतिक्रिया
Battle-as-Storm Imagery and the Aftermath of Suṣeṇa’s Fall
स विद्धलितसर्वाड़: प्रचचाल रथोत्तमे | भूमिकम्पे यथा वृक्षश्नचाल कम्पितो भूशम्
sa viddhalita-sarvāṅgaḥ pracacāla rathottame | bhūmikampe yathā vṛkṣaś cacāla kampito bhṛśam ||
അമ്പുകളാൽ വേദനിതനായി അവന്റെ സർവ്വാംഗങ്ങളും ശിഥിലമായി; ആ ഉത്തമ രഥത്തിൽ അവൻ വിറയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി—ഭൂകമ്പത്തിൽ ഭൂമി കുലുങ്ങുമ്പോൾ ഒരു വൃക്ഷം ശക്തിയായി വിറച്ച് ആടുന്നതുപോലെ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the fragility of bodily composure in war: even the strong can be physically overwhelmed. Ethically, it reminds the listener that battlefield glory is inseparable from suffering and the destabilizing power of violence and fate.
Sañjaya describes a warrior (referred to as “he”) whose entire body becomes unsteady; he trembles on his chariot. The scene is intensified through a simile: he shakes like a tree violently swaying during an earthquake.