Shloka 27
कर्णेन व्यूहविधानम् — Karṇa’s Battle Formation and the Pāṇḍava Counter-Plan
Adhyāya 31
“मान्यवर! जैसे सूर्य और अरुणको देखते ही अन्धकार नष्ट हो जाता है, उसी प्रकार आप दोनोंको देखकर कुन्तीके पुत्र, पांचाल और सूंजय नष्ट हो जायाँ ।। रथिनां प्रवर: कर्णो यन्तृणां प्रवरो भवान् संयोगो युवयोलोके नाभून्न च भविष्यति,“कर्ण रथियोंमें श्रेष्ठ है और आप सारथियोंके शिरोमणि हैं। संसारमें आप दोनोंका संयोग जो आज बन गया है, न तो कभी हुआ था और न आगे कभी होगा
sañjaya uvāca | mānyavara! yathā sūryam aruṇaṃ ca dṛṣṭvaiva andhakāro naśyati, tathā yuvaṃ dṛṣṭvā kuntīputrāḥ pāñcālāḥ sūñjayāś ca naśyeyuḥ || rathināṃ pravaraḥ karṇo yantr̥ṇāṃ pravaro bhavān | saṃyogo yuvayor loke nābhūn na ca bhaviṣyati ||
മാന്യവരാ! സൂര്യനെയും അരുണനെയും കണ്ടയുടൻ അന്ധകാരം നശിക്കുന്നതുപോലെ, നിങ്ങളിരുവരെയും കണ്ടമാത്രത്തിൽ കൗന്തേയന്മാർ—പാഞ്ചാലരും സൃഞ്ജയരും സഹിതം—നശിച്ചുപോകും. കർണ്ണൻ രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ; നിങ്ങൾ സാരഥികളിൽ അഗ്രഗണ്യൻ. ലോകത്തിൽ നിങ്ങളിരുവരുടെയും ഈ സംഗമം മുമ്പൊരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല; ഇനി ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how decisive outcomes in war can hinge on the right combination of excellence—skill in combat (Karna as rathinām pravaraḥ) joined with mastery of control and guidance (the supreme charioteer). Ethically, it shows how praise and confidence are used to frame victory as ‘inevitable,’ shaping morale and perception as much as physical strength.
Sañjaya, reporting events of the battlefield, extols the formidable pairing of Karna with an unparalleled charioteer. Using the image of darkness vanishing at the sight of the Sun and Aruṇa, he predicts that the Pāṇḍavas and their allies (Pāñcālas and Sṛñjayas) would be overwhelmed upon seeing this combination.