Shloka 703
Śalya’s Objection to Sārathya and Duryodhana’s Conciliation (शल्यमन्यु-प्रशमनम् / Sārathyāṅgīkāra)
विशस्त्रांश्व॒ तथैवान्यान् सशस्त्रांश्व हतान् बहून् । प्रजानाथ! सूतपुत्रके तीखे बाणोंसे हताहत होकर बहुतेरे रथी वहाँ इधर-उधर भागते देखे गये। कितने ही रथी शस्त्रहीन होकर तथा दूसरे बहुत-से सशस्त्र रहकर ही मारे गये थे
viśastrāṁś ca tathaivānyān saśastrāṁś ca hatān bahūn | prajānātha! sūtaputrake tīkṣṇabāṇair hatāhatā bahavas te rathino 'tra tatra-tatra dhāvamānā dṛśyante | kecid rathino niḥśastrāḥ, kecid bahavo 'pi saśastrā eva nihātāḥ |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—പ്രജാനാഥാ! അനേകർ കൊല്ലപ്പെട്ടു—ചിലർ ആയുധരഹിതരായി, ചിലർ ആയുധസഹിതരായി. സൂതപുത്രൻ കർണ്ണന്റെ തീക്ഷ്ണ അമ്പുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും തട്ടി, നിങ്ങളുടെ അനേകം രഥികൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ എല്ലാദിക്കിലേക്കും ഓടുന്നതായി കണ്ടു; ചിലർ ആയുധം നഷ്ടപ്പെട്ട നിലയിൽ വെട്ടിവീഴ്ത്തപ്പെട്ടു, പലരും ആയുധം കൈവശം ഉണ്ടായിട്ടും കൊല്ലപ്പെട്ടു।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the brutal momentum of war: once violence escalates, even the armed and the disarmed alike can be swept away. Ethically, it highlights the king’s responsibility for the war’s human cost and the tragic leveling effect of battle, where fear, flight, and slaughter overtake distinctions of readiness or merit.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Karṇa’s sharp arrows are devastating the opposing chariot-warriors. Many are repeatedly struck, panic spreads, and warriors are seen fleeing in different directions; some are killed after losing their weapons, while many others die despite still being armed.