Adhyaya 142
सहदेव-राधेय-संग्रामः; शल्य-प्रभावः; अलम्बुस-निवर्तनम् (Sahadeva and Karṇa; Śalya’s pressure; Alambusa’s interception)
Upa-parva: Droṇa-vadha-prasaṅga (Command-phase engagements leading toward Droṇa’s fall)
Sañjaya reports that Sahadeva advances with the intent to reach Droṇa, but Karṇa (Vaikartana) checks him in battle. A close engagement unfolds: Sahadeva strikes Karṇa with multiple arrows; Karṇa counters with a dense volley, severs Sahadeva’s bow, kills his horses, and slays his charioteer, forcing Sahadeva to fight on foot. Sahadeva cycles through weapons—sword and shield, then a heavy mace, then a spear, and finally a chariot-wheel cast like an upraised wheel of time—each neutralized by Karṇa’s arrows. Pressed back and wounded, Sahadeva withdraws from the immediate fight. Karṇa approaches and addresses him with derisive counsel to avoid battling superior rathins and to go where Arjuna is engaged; crucially, Karṇa does not kill Sahadeva, explicitly grounded in remembrance of Kuntī’s words and his commitment to truthfulness. Sahadeva, distressed by wounds and the sting of Karṇa’s speech, retreats and mounts another chariot. The scene then shifts: Śalya (Madra king) overwhelms Virāṭa and kills Śatānīka; Virāṭa is badly pierced and evacuated, and the Pāṇḍava–Pāñcāla army breaks in flight under Śalya’s arrow-showers. Seeing the rout, Vāsudeva and Dhanaṃjaya move toward Śalya, but the rākṣasa Alambusa advances to intercept; Arjuna quickly defeats him, cuts his standard and disables key elements of his chariot, driving him off, then proceeds toward Droṇa’s vicinity while Kaurava troops fall in large numbers.
Chapter Arc: धृतराष्ट्र के सम्मुख संजय का वृत्तांत—अर्जुन क्रोध से भरा हुआ कौरव-सेना में घुस चुका है; वह सेना अश्वत्थामा और कर्ण की कठोर रक्षा-व्यवस्था में भी ‘अप्रवेश्य’ कही जाती है, फिर भी धनंजय उसे चीरता चला जा रहा है। → अर्जुन के इस प्रचंड प्रवेश से कौरव-पक्ष में शोक और आशंका की आग धधकती है—राजा-राजवाड़े और जयद्रथ-सहित योद्धा ‘ग्रस्त’ से दिखने लगते हैं। इसी उथल-पुथल में शिनिवंशी सात्यकि रथ से आगे बढ़कर भीम की दिशा में जाता है और कौरवों के एक प्रमुख रक्षक—अलम्बुष—से उसका घोर सामना होता है; साथ ही दुःशासन के दल भी तेजी से जुटते हैं। → अलम्बुष के प्रहारों से घायल होने पर भी सात्यकि अपनी गति और कौशल नहीं छोड़ता; वह तीव्र बाण-वर्षा से अलम्बुष के वेगवान अश्वों को चूर-चूर कर देता है और फिर शत्रु-पंक्ति को तोड़ते हुए दुःशासन के रथ-घोड़ों को अग्नि-सदृश बाणों से मार गिराता है—कौरव-रक्षा की एक कड़ी वहीं ढह जाती है। → अलम्बुष-वध के साथ सात्यकि का मार्ग खुलता है; कौरवों की त्वरित सहायता-टुकड़ियाँ भी इस धक्के से बिखरती हैं और अर्जुन के अभियान (जयद्रथ-वध की ओर) को अप्रत्यक्ष बल मिलता है। अध्याय का पटाक्षेप ‘अलम्बुष-वध’ के रूप में होता है। → अर्जुन अभी भी शत्रु-सेना के भीतर है और कर्ण-अश्वत्थामा की रक्षा-रेखा शेष है—अगला संघर्ष और अधिक उग्र होने वाला है।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ “लोक मिलाकर कुल १२५३ श्लोक हैं।) भीकम (2 अमान चत्वारिशर्दाधिकशततमोब ध्याय: सात्यकिद्वारा राजा अलम्बुषका और दुःशासनके घोड़ोंका वध धृतराष्ट्र रवाच अहन्यहनि मे दीप्त॑ यश: पतति संजय । हता मे बहवो योधा मन्ये कालस्य पर्ययम्
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു—സഞ്ജയാ! ദിനംപ്രതി എന്റെ ദീപ്തമായ യശസ്സ് താഴ്ന്ന് മങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. എന്റെ അനേകം യോദ്ധാക്കൾ ഹതരായി; ഇതിനെ ഞാൻ കാലത്തിന്റെ തിരിവെന്നു കരുതുന്നു.
Verse 2
धनंजय: सुसंक्रुद्ध: प्रविष्टो मामकं बलम् | रक्षितं द्रौणिकर्णाभ्यामप्रवेश्यं सुरैरपि
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഉഗ്രകോപത്തിൽ ജ്വലിച്ച ധനഞ്ജയൻ (അർജുനൻ) ദ്രൗണി (അശ്വത്ഥാമാവ്)യും കർണനും കാത്തിരുന്ന, ദേവന്മാർക്കും പ്രവേശിക്കാനാകാത്ത നമ്മുടെ സൈന്യവ്യൂഹത്തിലേക്ക് കുത്തിപ്പാഞ്ഞു കയറി.
Verse 3
ताभ्यामूर्जितवीर्याभ्यामाप्यायितपराक्रम: । सहित: कृष्णभीमाभ्यां शिनीनामृषभेण च,महान् पराक्रमी श्रीकृष्ण और भीमसेन तथा शिनिप्रवर सात्यकिका साथ होनेसे अर्जुनका बल तथा पराक्रम और भी बढ़ गया है
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ആ രണ്ടു മഹാബലവീരരുടെ കൂട്ടായ്മകൊണ്ട് അർജുനന്റെ ബലവും പരാക്രമവും കൂടുതൽ ഉജ്ജ്വലമായി; കാരണം അവനോടൊപ്പം ശ്രീകൃഷ്ണനും ഭീമസേനനും, ശിനികളിൽ വൃഷഭനായ സാത്യകിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
Verse 4
तदाप्रभूति मां शोको दहत्यग्निरिवाशयम् । ग्रस्तानिव प्रपश्यामि भूमिपालान् ससैन्धवान्
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ആ നിമിഷം മുതൽ ദുഃഖം എന്നെ, അഗ്നി തന്റെ ആശ്രയമായ ഇന്ധനത്തെ തന്നെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ദഹിപ്പിക്കുന്നു. സൈന്ധവനായ ജയദ്രഥനോടുകൂടി രാജാക്കളെ ഞാൻ കാലത്തിന്റെ വായിൽ ഇതിനകം വിഴുങ്ങപ്പെട്ടവരെന്നപോലെ കാണുന്നു.
Verse 5
अप्रियं सुमहत् कृत्वा सिन्धुराज: किरीटिन: । चक्षुविषयमापन्न: कथं जीवितमाप्लनुयात्,सिंधुराज जयद्रथ किरीटधारी अर्जुनका महान् अप्रिय करके जब उनकी आँखोंके सामने आ गया है, तब कैसे जीवित रह सकता है?
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—കിരീടധാരിയായ അർജുനനോട് മഹത്തായ അപ്രീതി വരുത്തി, സൈന്ധവരാജൻ ജയദ്രഥൻ അവന്റെ കണ്ണിൽപ്പെട്ടാൽ പിന്നെ അവൻ എങ്ങനെ ജീവിച്ചിരിക്കും?
Verse 6
अनुमानाच्च पश्यामि नास्ति संजय सैन्धव: । युद्ध तु तद् यथावृत्तं तन्ममाचक्ष्व तत्त्तत:ः
ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു—സഞ്ജയാ! ലക്ഷണങ്ങളാലും അനുമാനത്താലും ഞാൻ കാണുന്നു: സൈന്ധവനായ ജയദ്രഥൻ ഇനി ജീവിച്ചിട്ടില്ല. ഇനി ആ യുദ്ധം എങ്ങനെ നടന്നുവോ, നടന്നതുപോലെ തന്നെ പടിപടിയായി എനിക്ക് പറയുക.
Verse 7
यश्च विक्षोभ्य महतीं सेनामालोड्य चासकृत् । एक: प्रविष्ट: संक्रुद्धो नलिनीमिव कुज्जर:
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—സഞ്ജയാ! താമരകൾ നിറഞ്ഞ കുളത്തിലേക്ക് ആന കടക്കുന്നതുപോലെ, വൃഷ്ണിവംശത്തിലെ വീരൻ സാത്യകി ക്രോധത്തോടെ ഒറ്റയ്ക്കായി എന്റെ മഹാസേനയെ കലക്കിമറിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും അതിന്റെ നിരകൾ മഥിച്ച് അകത്തേക്ക് കുതിച്ചു കയറി. ധനഞ്ജയൻ അർജുനനുവേണ്ടി അവൻ എത്ര പരിശ്രമത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്തുവോ അത് വിവരിക്ക; നീ കഥാവിവരണത്തിൽ നിപുണനല്ലോ.
Verse 8
तस्य मे वृष्णिवीरस्य ब्रूहि युद्धं यथातथम् । धनंजयार्थे यत्तस्य कुशलो हासि संजय
എന്റെ ആ വൃഷ്ണിവീരന്റെ യുദ്ധം എങ്ങനെയുണ്ടായോ അതുപോലെ തന്നെ പറയുക. ധനഞ്ജയൻ (അർജുനൻ) വേണ്ടി അവൻ ചെയ്ത പരിശ്രമം, സഞ്ജയാ, യഥാതഥമായി വിവരിക്ക; നീ വിവരണത്തിൽ നിപുണനല്ലോ.
Verse 9
संजय उवाच तथा तु वैकर्तनपीडितं त॑ भीम॑ प्रयान्तं पुरुषप्रवीरम् । समीक्ष्य राजन् नरवीरमध्ये शिनिप्रवीरो$नुययौ रथेन
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! പുരുഷപ്രവീരനായ ഭീമൻ അർജുനന്റെ അടുക്കൽ പോകുമ്പോൾ വൈകർത്തനൻ (കർണൻ) അവനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ, ശിനിവംശത്തിലെ പ്രധാന വീരൻ സാത്യകി യോദ്ധാക്കളുടെ നടുവിലൂടെ രഥത്തിൽ അവനെ പിന്തുടർന്നു—ഭീമനെ സഹായിക്കാനായി.
Verse 10
नदन् यथा वज्रधरस्तपान्ते ज्वलन् यथा जलदान्ते च सूर्य: । निष्नन्नमित्रान् धनुषा दृढेन स कम्पयंस्तव पुत्रस्य सेनाम्
ചൂടുകാലത്തിന്റെ അവസാനം വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രൻ ഗർജിക്കുന്നതുപോലെയും, മേഘങ്ങൾ മാറിയപ്പോൾ സൂര്യൻ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെയും, സാത്യകി ഗർജിച്ച് തേജസ്സോടെ ജ്വലിച്ചു; തന്റെ ദൃഢധനുസ്സുകൊണ്ട് ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ച് നിന്റെ പുത്രന്റെ സേനയെ വിറപ്പിച്ചു.
Verse 11
त॑ यान्तमश्वै रजतप्रकाशै- रायोधने वीरवरं नदन्तम् | नाशवनुवन् वारयितु त्वदीया: सर्वे रथा भारत माधवाग्रयम्
ഭാരതാ! യുദ്ധഭൂമിയിൽ വെള്ളിവെളിച്ചംപോലെ തിളങ്ങുന്ന കുതിരകളോടെ മുന്നേറിക്കൊണ്ട് ഗർജിച്ച മാധവവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠവീരൻ സാത്യകിയെ, നിന്റെ പക്ഷത്തിലെ എല്ലാ രഥയോദ്ധാക്കളും ഒന്നിച്ചാലും തടയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
Verse 12
अमर्षपूर्णस्त्वनिवृत्तयोधी शरासनी काज्चनवर्मधारी । अलम्बुष: सात्यकिं माधवाग्रय- मवारयद् राजवरो5भिपत्य
അപ്പോൾ സ്വർണ്ണകവചവും ധനുസ്സും ധരിച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ ഒരിക്കലും പിൻമാറാത്ത രാജശ്രേഷ്ഠനായ അലമ്പുഷൻ അമർഷം നിറഞ്ഞ് മധുകുലത്തിലെ മഹാവീരൻ സാത്യകിയെ പെട്ടെന്ന് മുന്നിൽ വന്ന് തടഞ്ഞു।
Verse 13
तयोरभूद् भारत सम्प्रहारो यथाविधो नैव बभूव कश्ित् | प्रेक्षनत एवाहवशोभिनौ तौ योधास्त्वदीयाक्ष् परे च सर्वे
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാരതാ! ആ ഇരുവരുടെയും ഏറ്റുമുട്ടൽ അത്തരം ആയിരുന്നു; അതുപോലൊരു യുദ്ധം മറ്റൊന്നും ഉണ്ടായിട്ടില്ല. ഹേ ഭാരതകുലാനന്ദാ! നിന്റെ പക്ഷത്തെയും ശത്രുപക്ഷത്തെയും എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും യുദ്ധശോഭയിൽ ദീപ്തരായ ആ രണ്ടു വീരന്മാരെ നോക്കി നിൽക്കുക മാത്രമേ ചെയ്തുള്ളൂ।
Verse 14
आविध्यदेनं दशभ्रि: पृषत्कै- रलम्बुषो राजवर: प्रसहा । अनागतानेव तु तान् पृषत्कां- श्रिच्छेद बाणै: शिनिपुजड्रवो5डपि
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജശ്രേഷ്ഠനായ അലമ്പുഷൻ ബലത്തോടെ പത്ത് അമ്പുകളാൽ അവനെ (സാത്യകിയെ) പ്രഹരിച്ചു. എന്നാൽ ശിനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ സാത്യകി, അവ അമ്പുകൾ അടുത്തെത്തുന്നതിന് മുമ്പേ തന്നെ തന്റെ അമ്പുകളാൽ അവയെല്ലാം വെട്ടിവീഴ്ത്തി।
Verse 15
पुनः स बाणैस्त्रिभिरग्निकल्पै- राकर्णपूर्णनिशितै: सपुड्खै: । विव्याध देहावरणं विदार्य ते सात्यकेराविविशु: शरीरम्
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—വീണ്ടും അവൻ ചെവിവരെ വലിച്ചിഴച്ച് വിട്ട, അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന, പീലി ഘടിപ്പിച്ച മൂന്ന് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ സാത്യകിയെ പ്രഹരിച്ചു. ആ അമ്പുകൾ സാത്യകിയുടെ കവചം പിളർത്തി അവന്റെ ശരീരത്തിൽ കുത്തിനുഴഞ്ഞു।
Verse 16
तै: कायमस्याग्न्यनिलप्र भावै- विंदार्य बाणैर्निश्तिज्वलद्धि: | आजसघ्निवांस्तान् रजतप्रकाशा- नश्नांक्षतुर्भिश्चतुर: प्रसहा
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അഗ്നിയുടെയും കാറ്റിന്റെയും പോലെ പ്രഭാവമുള്ള, ജ്വലിക്കുന്ന മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ സാത്യകിയുടെ ശരീരം പിളർത്തിയ ശേഷം, അലമ്പുഷൻ വെള്ളിപോലെ തിളങ്ങുന്ന അവന്റെ നാല് കുതിരകളെയും നാല് അമ്പുകളാൽ പെട്ടെന്ന് പരിക്കേൽപ്പിച്ചു।
Verse 17
तथा तु तेनाभिहतस्तरस्वी नप्ता शिनेशक्षुक्रधरप्रभाव: । अलम्बुषस्योत्तमवेगवद्धि- रश्वांश्षतुर्भि्निजघान बाणै:
അലമ്പുഷന്റെ പ്രഹാരത്തിൽ പരിക്കേറ്റിട്ടും, ശിനിയുടെ പൗത്രൻ, വജ്രധാരിയെപ്പോലെ ദീപ്തപരാക്രമനായ അതിവേഗവാൻ സാത്യകി നിയന്ത്രിത വേഗത്തിൽ നാലു കൃത്യമായ അമ്പുകൾ വിട്ട് അലമ്പുഷന്റെ നാലു കുതിരകളെയും വീഴ്ത്തി।
Verse 18
अथास्य सूतस्य शिरो निकृत्य भल्लेन कालानलसंनिभेन । सकुण्डलं पूर्णशशिप्रकाशं भ्राजिष्णु वक्त्रं निचकर्त देहात्
അതിനുശേഷം കാലാഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ഭല്ലബാണംകൊണ്ട് അവൻ ആ സാരഥിയുടെ തല വെട്ടിമാറ്റി; പിന്നെ കുണ്ഡലങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, പൂർണ്ണചന്ദ്രപ്രഭപോലെ ദീപ്തമായ ആ മുഖവും ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി വീഴ്ത്തി।
Verse 19
निहत्य त॑ पार्थिवपुत्रपौत्र संख्ये यदूनामृषभः प्रमाथी । ततोडन्वयादर्जुनमेव वीर: सैन्यानि राजंस्तव संनिवार्य
രാജാവേ! യുദ്ധഭൂമിയിൽ രാജപുത്ര-പൗത്രസമനായ ആ അലമ്പുഷനെ വധിച്ച ശേഷം, ശത്രുമർദനനായ യദുകുലശ്രേഷ്ഠൻ സാത്യകി നിന്റെ സൈന്യങ്ങളെ തടഞ്ഞുനിർത്തി, പിന്നെ അർജുനനെയേ മാത്രം പിന്തുടർന്നു।
Verse 20
लि शी जं 7४ 2 है ब >चस शी] ॥ १४ 2 ४ हा > & 200 / है ४ 5 + कं | 232: ९ अन्वागतं वृष्णिवीरं समीक्ष्य तथारिमध्ये परिवर्तमानम् । घ्नन्तं कुरूणामिषुभिर्बलानि पुन: पुनर्वायुमिवा भ्रपूगान्
വൃഷ്ണിവീരനായ സാത്യകി അവിടെ എത്തിയതും ശത്രുമദ്ധ്യേ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും അമ്പുകളാൽ കുരുസേനാബലങ്ങളെ തകർക്കുന്നതും കണ്ടപ്പോൾ—കാറ്റ് മേഘക്കൂട്ടങ്ങളെ ആവർത്തിച്ച് ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ—ദുശ്ശാസനനെ മുന്നിൽ നിർത്തി ദുര്യോധനന്റെ പ്രധാന യോദ്ധാക്കൾ ഒരുമിച്ച് വേഗത്തിൽ അവനെ വളയാൻ പാഞ്ഞെത്തി।
Verse 21
ततो<5वहन् सैन्धवा: साधुदान्ता गोक्षीरकुन्देन्दुहिमप्रकाशा: । सुवर्णजालावतता: सदश्वा यतो यत: कामयते नृसिंह:
അപ്പോൾ സിന്ധുദേശത്തിലെ നന്നായി പരിശീലിപ്പിക്കപ്പെട്ട, സുന്ദരവും ശാന്തവുമായ കുതിരകൾ—ഗോക്ഷീരം, കുന്ദപുഷ്പം, ചന്ദ്രൻ, ഹിമം എന്നിവപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതും സ്വർണ്ണജാലംകൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടതുമായവ—പുരുഷസിംഹനായ സാത്യകി എവിടെയേക്കു പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചാലും അവിടെയൊക്കെയും അവനെ വഹിച്ചു കൊണ്ടുപോയി।
Verse 22
अथात्मजास्ते सहिताभिपेतु- रन्ये च योधास्त्वरितास्त्वदीया: । कृत्वा मुखं भारत योधमुख्यं दुःशासन त्वत्सुतमाजमीढ
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— അപ്പോൾ നിന്റെ പുത്രന്മാരും നിന്റെ പക്ഷത്തിലെ മറ്റു യോദ്ധാക്കളും വേഗത്തിൽ ഒരുമിച്ചു മുന്നോട്ടുചാടി. ഹേ ഭാരതാ, ഹേ അജമീഢവംശജനേ! യോദ്ധാക്കളിൽ അഗ്രഗണ്യനായ നിന്റെ പുത്രൻ ദുഃശാസനനെ മുൻനിരയാക്കി, അവർ എല്ലാവരും ചേർന്ന് ശൈനേയനായ സാത്യകിയിലേയ്ക്ക് പാഞ്ഞുകയറി.
Verse 23
ते सर्वतः सम्परिवार्य संख्ये शैनेयमाजघ्नुरनीकसाहा: । स चापि तान् प्रवर: सात्वतानां न्यवारयद् बाणजालेन वीर:
അവർ മഹാവ്യൂഹങ്ങളുടെ ആക്രമണം സഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവരായിരുന്നു. യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവർ ശൈനേയ സാത്യകിയെ എല്ലാദിക്കിലും വളഞ്ഞ് പ്രഹാരം തുടങ്ങി; എന്നാൽ സാത്വതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വീരൻ സാത്യകി ബാണജാലംകൊണ്ട് അവരുടെ മുന്നേറ്റം തടഞ്ഞു.
Verse 24
निवार्य तांस्तूर्णममित्रघाती नप्ता शिने: पत्रिभिरग्निकल्पै: । दुःशासनस्याभिजघान वाहा- नुद्यम्य बाणासनमाजमीढ
അവരെ വേഗത്തിൽ തടഞ്ഞ ശേഷം, ശത്രുഘാതിയായ ശിനിയുടെ പൗത്രൻ സാത്യകി വില്ലുയർത്തി, അഗ്നിസദൃശമായി ജ്വലിക്കുന്ന പത്രിബാണങ്ങളാൽ ദുഃശാസനന്റെ കുതിരകളെ വീഴ്ത്തി.
Verse 25
अजमीढनन्दन! उन सबको रोककर शत्रुघाती शिनिपौत्र सात्यकिने तुरंत ही धनुष उठाकर अग्निके समान तेजस्वी बाणोंद्वारा दुःशासनके घोड़ोंको मार डाला ।।
ഹേ അജമീഢനന്ദനാ! അവരെ എല്ലാവരെയും തടഞ്ഞ ശേഷം, ശത്രുഘാതിയായ ശിനിപൗത്രൻ സാത്യകി ഉടൻ വില്ലുയർത്തി, അഗ്നിസദൃശമായി ദീപ്തമായ ബാണങ്ങളാൽ ദുഃശാസനന്റെ കുതിരകളെ വീഴ്ത്തി. തുടർന്ന് യുദ്ധഭൂമിയിൽ പുരുഷപ്രവീരനായ സാത്യകിയെ സന്നിഹിതനായി കണ്ട ശ്രീകൃഷ്ണനും അർജുനനും അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു.
Verse 139
इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें भीमसेन और कर्णका युद्धविषयक एक सौ उनतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാഭാരതത്തിലെ ദ്രോണമർവ്വത്തിനകത്ത് ജയദ്രഥവധപർവ്വത്തിൽ, ഭീമസേനനും കർണ്ണനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധത്തെ സംബന്ധിക്കുന്ന നൂറ്റിമുപ്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.
Verse 140
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि अलम्बुषवधे चत्वारिंशदाधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत जयद्रथवधपर्वमें अलग्बुषवधविषयक एक सौ चालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാഭാരതത്തിലെ ദ്രോണപർവത്തിൽ, ജയദ്രഥവധപർവാന്തർഗതമായ അലമ്പുഷവധവിഷയക നൂറ്റിനാൽപ്പതാമത്തെ അധ്യായം സമാപ്തമായി।
Frequently Asked Questions
Karṇa gains a decisive advantage over Sahadeva but refrains from killing him; the dilemma is whether battlefield opportunity overrides prior ethical commitment—resolved here by Karṇa’s adherence to Kuntī’s instruction and his satya-saṃdhi.
The episode illustrates that agency in conflict is not only technical (weapon-skill) but also normative: remembered obligations and truth-keeping can function as higher-order constraints that redirect outcomes even amid extreme pressure.
No explicit phalaśruti appears in this chapter; its meta-significance is narrative-ethical, showing how vow and kin-linked obligation operate as causal determinants within the war’s karmic and strategic texture.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.