Shloka 236
संछन्ना वसुधा तत्र द्यौगग्रहैरिव भारत । माननीय भरतनरेश! योद्धाओंके हारों, आभूषणों, वस्त्रों और अनुकर्षोंसे आच्छादित हुई वहाँकी भूमि तारोंसे व्याप्त हुए आकाशके समान जान पड़ती थी
sañchannā vasudhā tatra dyauḥ grahair iva bhārata | mānanīya bharatanareśa! yoddhāōṃke hārōṃ, ābhūṣaṇōṃ, vastrōṃ aura anukarṣōṃse ācchādit huī vahāṃkī bhūmi tārōṃse vyāpta huē ākāśake samān jāna paṛtī thī |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാരത, ഭാരതവംശത്തിലെ മാന്യരാജാവേ! അവിടെ ഭൂമി യോദ്ധാക്കളുടെ മാലകൾ, ആഭരണങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, അലങ്കാരോപകരണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് മുഴുവനായി മൂടപ്പെട്ടു; നക്ഷത്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആകാശംപോലെ യുദ്ധഭൂമി തോന്നി।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses a striking simile—battlefield debris resembling a star-filled sky—to highlight the impermanence of worldly adornment and the ethical gravity of war: what once signified honor and prosperity becomes scattered remnants amid destruction.
Sanjaya describes to King Dhṛtarāṣṭra the aftermath on the battlefield: the ground is blanketed with warriors’ garlands, ornaments, clothing, and trappings, creating a visual scene comparable to the heavens filled with stars.