Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

भीमसेन-दुर्योधन-समागमः

Bhīmasena–Duryodhana Engagement at Sunset

भरतनन्दन! तदनन्तर एक तीखे और पानीदार भल्‍ल्लसे उन्होंने भीमसेनके धनुषके दो टुकड़े कर दिये ।। (अपास्य तु धनुश्छिन्नं भीमसेनो महाबल: । शरैबहुभिरानर्च्छद्‌ भीष्मं शान्तनवं युधि ।) महाबली भीमसेनने उस कटे हुए धनुषको फेंककर दूसरा धनुष ले बहुत-से बाणोंद्वारा युद्धस्थलमें शान्तनुनन्दन भीष्मको अत्यन्त पीड़ा दी। सात्यकिस्तु ततस्तूर्ण भीष्ममासाद्य संयुगे | आकर्णप्रहितैस्ती#णैर्निशितैस्तिग्मतेजनै:

sañjaya uvāca |

āpāsya tu dhanuś chinnaṃ bhīmaseno mahābalaḥ |

śaraiḥ bahubhir ānarcched bhīṣmaṃ śāntanavaṃ yudhi |

sātyakis tu tatas tūrṇaṃ bhīṣmam āsādya saṃyuge |

ākarṇaprahitaiḥ tīṣṇair niśitaiḥ tigmatejanaiḥ ||

വെട്ടിമുറിഞ്ഞ വില്ല് ഉപേക്ഷിച്ച് മഹാബലവാനായ ഭീമസേനൻ മറ്റൊരു വില്ലെടുത്തു; യുദ്ധത്തിൽ അനവധി അമ്പുകളാൽ ശാന്തനുവിന്റെ പുത്രനായ ഭീഷ്മനെ മൂടി കടുത്ത വേദന വരുത്തി। തുടർന്ന് സാത്യകിയും വേഗത്തിൽ സമരത്തിൽ ഭീഷ്മനെ സമീപിച്ച്, ചെവിവരെ വലിച്ചുവിട്ട മൂർച്ചയുള്ള, നിശിതമായ, പ്രഖരതേജസ്സുള്ള അമ്പുകളാൽ അദ്ദേഹത്തെ കുത്തിത്തുറക്കാൻ തുടങ്ങി।

अपास्यhaving cast away
अपास्य:
TypeVerb
Rootअप + अस् (धातु) / अपास्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वा/ल्यप् (absolutive), कर्तरि
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
धनुःbow
धनुः:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Accusative, Singular
छिन्नम्cut/broken
छिन्नम्:
TypeAdjective
Rootछिन्न (√छिद्)
FormNeuter, Accusative, Singular
भीमसेनःBhimasena
भीमसेनः:
Karta
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबलःmighty-strong
महाबलः:
TypeAdjective
Rootमहाबल
FormMasculine, Nominative, Singular
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
बहुभिःmany
बहुभिः:
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Instrumental, Plural
आनर्च्छत्he struck/assailed
आनर्च्छत्:
TypeVerb
Rootआ + √नृच् (नर्च्) / आनर्च्छ्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
शान्तनवम्son of Shantanu
शान्तनवम्:
TypeAdjective
Rootशान्तनव
FormMasculine, Accusative, Singular
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध्
FormFeminine, Locative, Singular
सात्यकिःSatyaki
सात्यकिः:
Karta
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
ततःthen/from thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तूर्णम्swiftly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
आसाद्यhaving approached/encountered
आसाद्य:
TypeVerb
Rootआ + √सद् (आसाद्य, क्त्वान्त)
Formक्त्वा/ल्यप् (absolutive), कर्तरि
संयुगेin combat
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
FormNeuter, Locative, Singular
आकर्णप्रहितैःshot up to the ear (fully drawn)
आकर्णप्रहितैः:
TypeAdjective
Rootआकर्ण-प्रहित
FormMasculine, Instrumental, Plural
तीक्ष्णैःsharp
तीक्ष्णैः:
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण
FormMasculine, Instrumental, Plural
निशितैःwhetted/keen
निशितैः:
TypeAdjective
Rootनिशित (√शा/√निश् in sense 'sharpened')
FormMasculine, Instrumental, Plural
तिग्मतेजनैःof blazing/sharp brilliance
तिग्मतेजनैः:
TypeAdjective
Rootतिग्म-तेजस्
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sanjaya
B
Bhimasena (Bhima)
B
Bhishma
S
Shantanu
S
Satyaki (Yuyudhana)
B
bow (dhanuḥ)
A
arrows (śara)