Shloka 16
Adhyāya 6: Pañca-mahābhūta–guṇa-nirdeśa and Sudarśana-dvīpa
Five Elements, Sensory Qualities, and a Cosmographic Island
तमादित्यो<नुपर्येति सततं ज्योतिषां वर: । चन्द्रमाश्न॒ सनक्षत्रो वायुश्नैव प्रदक्षिण:,ज्योतिर्मय ग्रहोंमें सर्वश्रेष्ठ सूर्यदेव, नक्षत्रोंसहित चन्द्रमा तथा वायुदेव भी प्रदक्षिणक्रमसे सदा मेरुगिरिकी परिक्रमा करते रहते हैं
tam ādityo 'nuparyeti satataṁ jyotiṣāṁ varaḥ | candramāś ca sanakṣatro vāyuś caiva pradakṣiṇaḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— ജ്യോതിസ്സുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആദിത്യൻ (സൂര്യൻ) നിരന്തരം അതിനെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു; നക്ഷത്രങ്ങളോടുകൂടിയ ചന്ദ്രനും വായുദേവനും സദാ പ്രദക്ഷിണക്രമത്തിൽ പരിക്രമണം ചെയ്യുന്നു।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that the cosmos runs by an inviolable order: even mighty forces like the Sun, Moon, stars, and Wind follow a prescribed, auspicious course. This serves as a reminder that dharma is not merely social law but a universal principle of right order.
Sañjaya describes a cosmic scene in which the Sun, the Moon with the constellations, and the Wind continually move in a rightward circuit around a central axis (understood in traditional cosmology as Meru or the world’s pivot), emphasizing the grandeur and regularity of the universe.