Shloka 112
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
विकृष्य बलवान् भीष्म: समाधत्त दुरासदम् | ब्रह्मास्त्रेण सुसंयुक्त तं शरं लोमवाहिनम्,तदनन्तर महाबली भीष्मने धनुषको खींचकर उसके ऊपर एक मृत्युके समान भयंकर, भारी-से-भारी लक्ष्यको बेधनेमें समर्थ, उत्तम और दुःसह पंखयुक्त बाण रखा; फिर उसे ब्रह्मास्त्रद्वारा अभिमन्त्रित करके छोड़ दिया
sañjaya uvāca | vikṛṣya balavān bhīṣmaḥ samādhatta durāsadam | brahmāstreṇa susaṃyuktaṃ taṃ śaraṃ lomavāhinam ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ബലവാനായ ഭീഷ്മൻ ധനുസ്സു വലിച്ച് ദുർജയം, സഹിക്കാനാകാത്ത ഒരു ശരം ഘടിപ്പിച്ചു. ഭയങ്കര ചിറകുകളുള്ള ആ ശരം ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്താൽ സുസംയുക്തമാക്കി അദ്ദേഹം വിട്ടു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how extraordinary power—especially sacred or divinely sanctioned power—can be directed toward harm when war intensifies. It implicitly raises an ethical tension central to the Mahābhārata: kṣatriya prowess and duty may demand battle, yet the use of overwhelming astras calls for discernment and restraint, since such force magnifies suffering and narrows the space for dharmic choice.
Sañjaya describes Bhīṣma drawing his bow, setting a formidable feathered arrow, empowering it with the Brahmāstra, and releasing it. The action signals a decisive, high-stakes moment in combat where a great warrior escalates to a supreme missile to overcome an otherwise difficult-to-defeat opponent or target.