Shloka 45

Chapter 51: Saṃdhyākāla-saṃhāra

Evening Withdrawal after Arjuna’s Counter-Advance

Devanagari script

अभ्यधावज्जिघांसन्‌ वै शल्यं मद्राधिपं बली । उस बलवान वीरने इन्द्रधनुषके समान अपने विशाल शरासनको कानोंतक खींचकर मद्रराज शल्यको मार डालनेकी इच्छासे उनपर धावा किया ।। ४४ ई ।। महता रथवंशेन समन्तात्‌ परिवारित:

Transliteration

sañjaya uvāca | abhyadhāvaj jighāṃsan vai śalyaṃ madrādhipaṃ balī | mahata rathavaṃśena samantāt parivāritaḥ ||

Translation

ആ ബലവാൻ മദ്രാധിപനായ ശല്യനെ വധിക്കണമെന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ മഹാധനുസ് ചെവിവരെ വലിച്ച് അവന്റെ നേരെ പാഞ്ഞു. അവൻ ചുറ്റും വലിയ രഥനിരകളാൽ പരിവൃതനായിരുന്നു.

Word by Word

• अभ्यधावत्: ran towards, charged
• अभ्यधावत्: Karta
• Type: Verb
• Root: अभि-धाव्
• Form: Imperfect (Lan), 3, Singular, Parasmaipada

• जिघांसन्: wishing to kill
• जिघांसन्: Karta
• Type: Verb
• Root: हन्
• Form: San (desiderative) + शतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular

• वै: indeed
• Type: Indeclinable
• Root: वै

• शल्यं: Shalya
• शल्यं: Karma
• Type: Noun
• Root: शल्य
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• मद्राधिपं: lord of Madra
• मद्राधिपं: Karma
• Type: Noun
• Root: मद्राधिप
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• बली: the strong one
• बली: Karta
• Type: Adjective
• Root: बलिन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महता: by/with a great
• महता: Karana
• Type: Adjective
• Root: महत्
• Form: Masculine/Neuter, Instrumental, Singular

• रथवंशेन: by a chariot-lineage/host of chariots (chariot formation)
• रथवंशेन: Karana
• Type: Noun
• Root: रथवंश
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• समन्तात्: on all sides
• Type: Indeclinable
• Root: समन्तात्

• परिवारितः: surrounded, encircled
• परिवारितः: Karta
• Type: Verb
• Root: परि-√वृ (वारयति/वृणोति) / परिवारित
• Form: क्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Śalya
• Madra (kingdom)
• ratha (chariot)
• rathavaṃśa (chariot-array/host)