Shloka 6
Karma-Saṃnyāsa–Karma-Yoga Saṃvāda
Renunciation and the Discipline of Action
सम्बन्ध-- पूर्वश्लीकर्में यह बात कही गयी कि कोई भी मनुष्य क्षणमात्र भी कर्म किये बिना नहीं रहता: इसपर यह शंका होती है कि इन्द्रियोंकी क्रियाओंकोी हठसे रोककर भी तो मनुष्य कमोंका त्याग कर सकता है। इसपर कहते हैं-- कर्मेन्द्रियाणिः संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् | इन्द्रियार्थान् विमूढात्मा मिथ्याचार: स उच्यते
arjuna uvāca | karmendriyāṇi saṁyamya ya āste manasā smaran | indriyārthān vimūḍhātmā mithyācāraḥ sa ucyate ||
കർമേന്ദ്രിയങ്ങളെ പുറമേ ബലമായി നിയന്ത്രിച്ചിട്ടും മനസ്സിൽ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ ഓർത്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മൂഢബുദ്ധിയുള്ളവൻ മിഥ്യാചാരി—അഥവാ ദംഭി—എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
अजुन उवाच
Educational Q&A
Merely suppressing outward action is not true renunciation; if the mind continues to relish sense-objects, the discipline becomes a form of hypocrisy. Ethical integrity requires inner restraint along with outer control.
In the Bhīṣma Parva dialogue context, Arjuna raises a moral-psychological point: a person may appear to have abandoned action by restraining the organs, but if inwardly they keep brooding on pleasures, they have not truly given up attachment and are therefore called mithyācāra (one of false conduct).