Shloka 56
कर्मयोग–ज्ञानयज्ञ–अवतारोपदेश
Karma-Yoga, Jñāna-Yajña, and Avatāra Instruction
Devanagari script
सम्बन्ध-- अब दी “लोकोमें स्थितप्रज्ञ कैसे बोलता है” इस दूसरे प्रश्नका उत्तर दिया जाता है-- दुःखेष्वनुद्विग्नमना: सुखेषु विगतस्पृह: । वीतरागभयक्रोध: स्थितधीर्मुनिरुच्यते
Translation
ദുഃഖങ്ങളിൽ മനസ്സ് കലങ്ങാത്തവൻ, സുഖങ്ങളിൽ നിർസ്പൃഹനായവൻ, രാഗം-ഭയം-ക്രോധം വിട്ടവൻ—അത്തരം മുനി സ്ഥിതധീ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.
Word by Word
दुःखेषुin sorrows / in दुख
दुःखेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Locative, Plural
अनुद्विग्नमना:one whose mind is not agitated
अनुद्विग्नमना::
Karta
TypeAdjective
Rootअनुद्विग्न-मनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
सुखेषुin pleasures / in सुख
सुखेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Locative, Plural
विगतस्पृह:free from desire/longing
विगतस्पृह::
Karta
TypeAdjective
Rootविगत-स्पृह
FormMasculine, Nominative, Singular
वीतरागभयक्रोध:one from whom attachment, fear, and anger have departed
वीतरागभयक्रोध::
Karta
TypeAdjective
Rootवीत-राग-भय-क्रोध
FormMasculine, Nominative, Singular
स्थितधी:steady-minded / of firm intellect
स्थितधी::
Karta
TypeAdjective
Rootस्थित-धी
FormMasculine, Nominative, Singular
मुनि:sage
मुनि::
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
उच्यतेis said / is called
उच्यते:
Karma
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes