Shloka 1

Devanagari script

#5०3८5>- | अत । है पञ्चदशो<् ध्याय: संजयका युद्धके वृत्तान्तका वर्णन आरम्भ करना-- दुर्योधनका दुःशासनको भीष्मकी रक्षाके लिये समुचित व्यवस्था करनेका आदेश संजय उवाच त्वद्युक्तोडयमनुप्रश्नो महाराज यथाहसि । नतु दुर्योधने दोषमिममासंक्तुमहसि,संजयने कहा--महाराज! आपने जो ये बारंबार अनेक प्रश्न किये हैं, वे सर्वथधा उचित और आपके योग्य ही हैं; परंतु यह सारा दोष आपको दुर्योधनके ही माथेपर नहीं मढ़ना चाहिये

Translation

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—മഹാരാജാ, നിങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് ചോദിക്കുന്ന ഈ ചോദ്യങ്ങൾ സർവ്വഥാ യുക്തവും നിങ്ങള്ക്ക് യോജിച്ചതുമാണ്; എന്നാൽ ഈ മുഴുവൻ ദോഷവും ദുര്യോധനന്റെ തലയിൽ മാത്രം ചുമത്തരുത്.

Word by Word

संजयSanjaya

उवाचsaid

त्वत्from you / by you (than you)

युक्तःproper, fitting

अयम्this

अनुप्रश्नःfollow-up question, repeated inquiry

महाराजO great king

यथाas, just as

आहyou said

असिyou are

नnot

तुbut, however

दुर्योधनेin/with regard to Duryodhana

दोषम्fault, blame

इमम्this

आसङ्क्तुम्to impute, to ascribe (blame)

अर्हसिyou ought / you deserve

Speaker

संजय उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes