Shloka 30
Bhīṣma-nipāta-saṃvāda — Sañjaya’s Report of Bhīṣma’s Fall (भीष्मनिपातसंवादः)
गदासिमकरावासं हयावर्त गजाकुलम् | पदातिमत्स्यकलिलं शड्खदुन्दुभिनि:स्वनम्
dhṛtarāṣṭra uvāca | gadāsimakarāvāsaṃ hayāvarta-gajākulam | padāti-matsya-kalilaṃ śaṅkha-dundubhi-niḥsvanam ||
അവിടെ ഗദകളും ഖഡ്ഗങ്ങളും മകരങ്ങളെപ്പോലെ; കുതിരകളുടെ രൂപത്തിലുള്ള ചുഴികൾ അതിനെ ഭയാനകമാക്കി; ആനകൾ ജലഹസ്തികളെപ്പോലെ കവിഞ്ഞൊഴുകി; പാദാതികൾ കട്ടിയുള്ള മീൻകൂട്ടങ്ങളെപ്പോലെ തോന്നി; ശംഖങ്ങളുടെയും ദുന്ദുഭികളുടെയും മുഴക്കമാണ് ആ സമുദ്രത്തിന്റെ ഗർജ്ജനം.
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse does not give a direct moral injunction; it intensifies the ethical gravity of war by portraying the battlefield as a perilous ocean. The imagery underscores how weapons and armies become forces of destruction, inviting reflection on the cost of adharma-driven conflict and the fearful momentum of violence once unleashed.
Dhṛtarāṣṭra, hearing Sañjaya’s account, describes (or echoes the description of) the Kurukṣetra scene through a sustained ocean-simile: weapons are sea-monsters, cavalry are whirlpools, elephants are aquatic giants, infantry are shoals of fish, and the conches and drums form the ocean’s roar—conveying the vast, chaotic, and terrifying onset of battle.