Shloka 46
भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception
न हि पाण्डुसुता राजन् ससैन्या: सपदानुगा: । रक्षन्ति समरे प्राणान् कौरवा वापि संयुगे,राजन! सेना और सेवकोंसहित पाण्डव अथवा कौरव समरभूमिमें अपने प्राणोंकी रक्षा नहीं करते हैं--प्राणोंका मोह छोड़कर युद्ध कर रहे हैं
na hi pāṇḍusutā rājan sasainyāḥ sapadānugāḥ | rakṣanti samare prāṇān kauravā vāpi saṁyuge ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! സൈന്യത്തോടും അനുചരങ്ങളോടും കൂടിയ പാണ്ഡുപുത്രന്മാരും കൗരവന്മാരും ഈ സമരത്തിൽ ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല; ജീവമോഹം ഉപേക്ഷിച്ച് അവർ ആയുധസംഘർഷത്തിൽ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a battlefield ethic of renouncing clinging to life: both sides fight with resolve, not prioritizing self-preservation. It reflects the kṣatriya ideal of facing death without fear when duty and honor demand combat.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that the combatants—Pāṇḍavas and Kauravas alike—are fully committed to the fight, along with their armies and followers, and are not acting as if their primary aim is to save their own lives.