Shloka 6
भीष्मस्य शरवर्षः — Bhīṣma’s Arrow-Storm and Kṛṣṇa’s Impulse to Intervene
अश्वत्थामा, सोमदत्त तथा अवन्तीके दोनों राजकुमार महारथी विन्द और अनुविन्द-- ये विशाल सेनाके साथ व्यूहके वाम पक्षका संरक्षण कर रहे थे ।।
sañjaya uvāca |
aśvatthāmā somadatta tathāvantīke ubhau rājakumārāv mahārathī vindānuvindau—ete viśālena senayā vyūhasya vāma-pakṣa-saṃrakṣaṇaṃ kurvanti ||
duryodhano mahārāja trigarteḥ sarvato vṛtaḥ |
vyūha-madhye sthito rājan pāṇḍavān prati bhārata ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അശ്വത്ഥാമാവും സോമദത്തനും അവന്തിയിലെ രണ്ടു രാജകുമാരന്മാരായ വിന്ദനും അനുവിന്ദനും—ഇവരെല്ലാം മഹാരഥന്മാർ; മഹാസേനയോടുകൂടി വ്യൂഹത്തിന്റെ ഇടതുപക്ഷം കാത്തുനിന്നു. പിന്നെ, ഹേ മഹാരാജാ, ഭരതവംശീയ നൃപാ! ത്രിഗർത്തസൈന്യം എല്ലാടും ചുറ്റിനിന്ന ദുര്യോധനൻ പാണ്ഡവരെ നേരിടാൻ വ്യൂഹത്തിന്റെ മദ്ധ്യഭാഗത്ത് നിലകൊണ്ടു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores disciplined organization and leadership in war: commanders assign elite warriors to protect vulnerable flanks while the leader holds the center to meet the enemy head-on. Ethically, it also reflects the Mahabharata’s recurring tension—martial duty and courage operating within a conflict whose righteousness is contested.
Sanjaya reports to Dhritarashtra the Kaurava deployment: Ashvatthama, Somadatta, and the Avanti princes Vinda and Anuvinda guard the left wing with a large force, while Duryodhana, encircled by Trigarta troops, stands in the center of the formation ready to confront the Pandavas.