Shloka 50
Nakula’s Declaration and the Uñchavṛtti Brāhmaṇa’s Superior Merit (Āśvamedhika Parva, Adhyāya 92)
स तान् प्रसादयामास शापस्यान्तो भवेदिति | तैश्षाप्युक्त: क्षिपन् धर्म शापस्यान्तमवाप्स्यसि
sa tān prasādayāmāsa śāpasya anto bhaved iti | taiḥ śāpyuktaḥ kṣipan dharmaṃ śāpasya antam avāpsyasi ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—“ശാപത്തിന് അന്ത്യം വരേണ്ടതിന്നായി അവൻ പിതൃന്മാരെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു. അവർ പ്രസന്നരായി പറഞ്ഞു—‘ധർമ്മരാജൻ യുധിഷ്ഠിരനെ കുറ്റപ്പെടുത്തി ആക്ഷേപം ഉന്നയിച്ചാൽ നീ ഈ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.’”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the complex ethics of speech and intention: even when a goal is relief from suffering (ending a curse), the prescribed means—casting blame on a righteous figure—creates a moral tension, reminding readers that dharma can be tested by expedient remedies and that ritual/spiritual economies may demand difficult choices.
A person afflicted by a curse seeks its cessation by pleasing the Pitṛs. Once satisfied, the Pitṛs advise that the curse will end if he directs an accusation or blame toward Dharma—identified here with Dharmarāja Yudhiṣṭhira.