Shloka 75

Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha

Devanagari script

बाला क्षुधार्ता नारी च रक्ष्या त्वं सततं मया | उपवासपरिश्रान्ता त्वं हि बान्धवनन्दिनी,एक तो तुम अभी बालिका हो, दूसरे भूखसे पीड़ित हो रही हो, तीसरे नारी हो और चौथे उपवास करते-करते अत्यन्त दुबली हो गयी हो; अतः मुझे सदा तुम्हारी रक्षा करनी चाहिये; क्योंकि तुम अपनी सेवाओंद्वारा बान्धवजनोंको आनन्दित करनेवाली हो

Transliteration

bālā kṣudhārtā nārī ca rakṣyā tvaṃ satataṃ mayā | upavāsapariśrāntā tvaṃ hi bāndhavanandinī ||

Translation

നീ ഇപ്പോഴും ബാലികയാണ്; വിശപ്പാൽ പീഡിതയാണ്; സ്ത്രീയാണ്; ഉപവാസം ചെയ്തു ചെയ്തു അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് നിന്നെ എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കുക എന്നത് എന്റെ സ്ഥിരധർമ്മം; കാരണം നീ നിന്റെ സേവയാൽ കുടുംബത്തെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നവളാണ്.

Word by Word

• [{'term': 'bālā', 'definition': 'a young girl

• one needing care'}, {'term': 'kṣudhā', 'definition': 'hunger'}, {'term': 'kṣudhārtā', 'definition': 'afflicted/tormented by hunger'}, {'term': 'nārī', 'definition': 'woman'}, {'term': 'rakṣyā', 'definition': 'to be protected

• worthy of protection (gerundive)'}, {'term': 'satataṃ', 'definition': 'always

• continually'}, {'term': 'mayā', 'definition': 'by me

• on my part'}, {'term': 'upavāsa', 'definition': 'fasting

• religious abstinence from food'}, {'term': 'pariśrāntā', 'definition': 'exhausted

• greatly fatigued'}, {'term': 'hi', 'definition': 'indeed

• because (emphatic/causal particle)'}, {'term': 'bāndhava', 'definition': 'kinsman

• family member'}, {'term': 'nandinī', 'definition': 'one who delights

Speaker

श्षशुर उवाच

Characters & Entities

• śvaśura (father-in-law, speaker)
• bālā (young girl, addressed woman)
• bāndhava (kinsfolk/relatives)